📜 Poèmes
من کیستم که بیخود و از خود شدم جدا ؟
Qui suis-je donc, moi qu’à moi-même on arracha ?
از قید دین و مذهب خود هم شدم رها
Ivre hors de mon être, à mon ombre étranger déjà.
خار دو چشم روشنِ محبوب خود شدم
Des chaînes de la foi mon âme s’est sauvée,
گاهی هدف به عرضه ی مطلوب خود شدم
Même des vieux dogmes je me suis évadé.
رُو گاهی سوی عاشقِ دیرینه کرده ام
Je fus l’épine ardente aux yeux de mon aimée,
با تارِ عشق رخنه ی دل پینه کرده ام
Parfois même la cible à ses désirs livrée.
شب های تارِ بی سحرم سال گشته اند
Vers l’amant d’autrefois mon regard se retourne,
رگ ها ز دردِ واهمه اشغال گشته اند
Et d’un fil de passion ma blessure se recoud.
موج خیال از سر من ناله می کشد
Mes nuits sans aube aucune ont pris l’âge des pierres,
کابوسِ من ز خونِ دلم لاله می کشد
Et mes veines de peur se chargent de misère.
آیینه از غبارِ رخم خیره میشود
La houle de mes songes gémit sur mon front blême,
نور هم به چشم های ترم تیره میشود
Et mes cauchemars font fleurir des fleurs de peine.
دیدم چراغِ نورِ سیاه ، تاج سر شده
Le miroir devant moi se voile de poussière,
دیدم که عیب در دل من معتبر شده
Même la lumière assombrit mes paupières.
دنیا به کارگاه قساوت حضور کرد
J’ai vu la noire clarté couronnée dans les cieux,
دین هم ز کوچه های خیانت عبور کرد
Et l’erreur dans mon cœur devenir précieuse.
منجی پرست خلق بنا کرده منجلاب
Le monde a revêtu les habits de la rage,
چون تیغ میزند به دل وجان انتخاب
La religion passa par les ruelles d’outrage.
آزادی با امیدی نشسته به پشت در
Le peuple des sauveurs bâtit des marécages,
آبسته میهنش زِ دو صد رهبرِ دگر
Et le choix frappe l’âme comme un glaive sauvage.
میلادش آرزوی من و همرهان بُوَد
La liberté demeure derrière une porte close,
روزش قریب در وطن و در جهان بُوَد
Sa patrie enfante encor des maîtres qui l’opposent.
من کیستم که خود به خودم دیگری شدم ؟
Sa naissance est le rêve où mes frères se rassemblent,
با خویشتن به جان و تنم چمبری شدم
Et son jour se rapproche au pays comme au monde.
در گلشن مجازیِ من، دل گلاب گشت
Qui suis-je, moi devenu l’étranger de mon être,
دریای اشک بر رخ زردم سراب گشت
Enroulé sur mon âme comme un serpent funeste ?
من کسیتم که صفر و یکم میشوند خدا ؟
Dans mon jardin virtuel mon cœur devint parfum,
از راه انحراف مرا میکنند جدا
Et l’océan des pleurs mirage sur mon teint.
تزویر و حیله نیست به دست و زبان شان
Qui suis-je, quand le zéro devient un dieu vivant,
آلودگی خلل نرساند به جان شان
Et que le chiffre un règne en maître triomphant ?
تدبیر و چاره سنجی شان با خرد بود
Par les voies du détour ils m’écartent du vrai,
چون زاده ی خرد بود و هم خرد بود
Sans masque de mensonge et sans fiel affiché.
من کیستم که گم شده ام از نظار خویش ؟
Ni ruse dans leurs mains, ni tromperie sur leurs lèvres,
پیدا ز صفر و هر رقمِ بیشمار خویش
Et pourtant leur froideur fait chanceler les rêves.
از لغزش زبان خودم ریش و درهمم
Leur sagesse s’élève au royaume du calcul,
آغوش انتزاع فِشُرَد شعرِ مبهمم
Car ils naquirent du nombre et du raisonnement nu.
«غایب» شوم دو باره به ارقام دال و لام
Qui suis-je, perdu loin du regard de moi-même,
تشویق در شماره و تقصیر از کلام
Né du zéro pourtant plus vaste que les nombres ?
Ma langue en trébuchant lacère mon miroir,
Et l’abstrait serre mon chant dans ses bras noirs.
Que « Ghayeb » disparaisse entre les lettres pâles,
Dans les chiffres errants et les symboles fatals ;
Car le nombre reçoit les louanges du temps,
Et la parole seule demeure au banc des absents.
هیچ
Je ne suis rien, j'étais un rien, guettant l'écho du temps,
Quand le Big Bang saisit notre être en son élan.
هيچ هستم، هيچ بودم، گوش دادم زنگ را
La lumière ravive l’éclat de la raison,
هستي ما دست كرده دامن بيگبنگ را
Sans la clarté, nul ne verra la couleur du monde.
روشني ها زنده سازند جلوه ای عقل و خرد
Un voile de mirage couvre le parfum éternel,
نور اگر حاضر نباشد، كس نبيند رنگ را
Et mon esprit cache le secret de chaque artifice.
پرده اى موهوم پوشد عطر خوش بوى ازل
Au tribunal, la droite raison se plaint de l'intellect :
ميكند پنهان خيالم، راز هر نيرنگ را
Le crabe ne lâche sa pince qu’au braiement de l’âne.
عقل دارد ناله از دست خرد در دادگاه
Si le néant a fait surgir un monde de son vide,
عرعر خر باز سازد پنجه اى خرچنگ را
Mon soupir glacial ranime un cœur lourd de chagrin.
گر عدم آورده بالا عالمى از هیچ خود
L'animé et l'inerte s'accordent si le besoin l'exige,
آه سرد م تازه سازد سینه ای دلتنگ را
La béquille devient le soutien des membres vacillants.
جان و بیجان سازگارند گر ضرورت واجبست
Ne méprise pas, sur terre, la molle léthargie,
چوب دست راحت نماید ساقه های لنگ را
L'eau si douce fend pourtant le sein du roc le plus dur.
نرمی رخوت مکن تحقیر، بر روی زمین
La foi et la religion furent les outils de nos sombres chimères,
آب نرم هم می شکافد سینه ای هر سنگ را
Nous faisant croire aux fables d'Adam et de Houchang.
دين و مذهب بوده افزار خيال شوم ما
La puissance de l'homme, en ce monde, massacre les hommes,
كرده باور داستانِ آدم و هوشنگ را
Et les regards acceptent le spectacle des combats.
قدرت انسان به دنيا ميكُشد انسان ها
Le regret, par moments, devient le baume d'une burst,
ديده ها مقبول دانند صحنه هاى جنگ را
Quand la vaine nostalgie accable les esprits de honte.
آه و افسوس گاه گاهى مرهم زخمى شود
Notre cerveau s'endort sur un lit de coton enivré,
حسرت بيجا به سر ها می فشارد ننگ را
Tandis que les sages aspirent aux extases du bang.
مغز ما در پنبه اى مخمور بستر می شود
De ce vin vieux de la patrie, je boirai une coupe,
عاقلان دارند تمنا نشه هاى بنگ را
Pour élever jusqu'au ciel les vagues de chaque accord.
از شراب كهنه ای ميهن بنوشم ساغرى
Moi, le Disparu, perdu dans mon pur néant, je m'enroule en ce vers,
تا برم بر آسمان امواج هر آهنگ را
Quand le tranchant de mon esprit brise le fil de la culture.
غايم در هيچ و هـيچم پيچ گيرد در غزل
می بُرد تيغ خيالم رشته ای فرهنگ را
هما جان
Une nuit, cette lumière divine vous a quittés,
Que ma bouche se tienne close, car Homa s'en est allée.
آن نور خدا یک شبی از پیش شما رفت
Elle était le trône de l'amour dans le cœur des jeunes et des vieux,
خاکم به دهن چون که بگویم که هما رفت
Où est parti cet amour qui s'est évanoui de nos yeux ?
او تخت محبت به دل پیر و جوان بود
Depuis ce jour, la demeure des cœurs est devenue obscure,
آن عشق که از دیده بر آمد به کجا رفت
Où est passée cette lumière qui a fui notre maison pure ?
تاریک شده خانه ای دل ها پس از آن روز
J'ai interrogé le miroir sur ce visage si plein de grâce,
آن نور کجا رفت که از خانه ما رفت ؟
Il m'a dit : « Je crois que vers Dieu, Homa a laissé sa trace ».
پرسیدم از آهینه ای آن صورت زیبا
Le coffre de ma poitrine brisée se déchire de douleur,
گفتا به گمانم که هما سوی خدا رفت
Car le sort noir a emporté l'essence, la foi et la valeur.
دل ميشكند صندق اين سينه زارم
À quelle oreille attentive puis-je confier les cris de mon cœur,
كز بخت سيه جوهر و تصديق و بها رفت
Quand chaque plainte se heurte à l'erreur et à la froideur ?
من ناله ای دل را به كدام گوش رسا نم
Puisque le destin n'a aucune pitié pour notre sort blessé,
هر ناله در دل یک گوش خطا رفت
De l'œil des cieux, toute pudeur semble s'être effacée.
چون رحمی به حال دل ما نيست فلك را
Ce serait de l'impiété que de blâmer l'œuvre du Seigneur,
از ديده ی افلاك گمان شرم و حيا رفت
Mais à qui dire qu'elle est partie dans l'injustice et la rigueur ?
کفر است اگر طعنه زنم کار خدا را
Un soir de nostalgie, le clair de lune m'a murmuré tout bas :
من با کی بگویم که با جور و جفا رفت
« Elle a donné sa propre vie, en sacrifice elle s'en va ».
دلتنگ شدم یک شبی مھتاب به من گفت
Mon esprit, tel un feu de forge, est en pleine fusion,
او جان خودش داد و به عنوان فدا رفت
L'équité a fui les cieux, les rois et chaque nation.
مغزم چو دل کوره ی آتش به گداز است
Maintenant, chaque nuit, je lève mes mains pour prier,
انصاف ز دست فلک و شاه و گدا رفت
Pour que cette âme, partie de notre patrie, soit en paix.
اکنون به دعا دست بلند میکنم ھر شب
Malheureux et chagriné, je me dirige vers son tombeau,
تا خوش بود آن روح که از میھن ما رفت
Quel remède reste-t-il face à la main qui prie là-haut ?
بیچاره و غمگین بِرَوَم سوی مزارش
Moi, le Disparu, mon être s'est réduit à néant aujourd'hui,
کو چاره ز دستی که خودش سوی دعا رفت
Avec cette vie qui, dans l'étau du temps, vers la fin s'est enfuie.
غایب شدم و هستی من هیچ شد امروز
با عمری که در تنگ زمان سوی فنا رفت
صد قدم بر پيش وغم بر دوش ميرفتی كجا ؟
Cent pas en avant, le chagrin sur le dos, où allais-tu ainsi ?
اختران دَورِ سرت، خاموش ميرفتى كجا ؟
Les étoiles tournant en silence autour de ta tête, où allais-tu ainsi ?
داشتى بر سر تو قصدِ بستنِ چشم از جهان ؟
Avais-tu vraiment l'intention de fermer tes yeux à ce monde ?
هوشيار اندر دل و بی هوش میرفتى كجا ؟
L'esprit lucide au fond du cœur, mais évanouie, où allais-tu ainsi ?
استخوانت قطعه قطعه زيرِ ظلمِ زن ستیز
Tes os brisés pièce par pièce sous la cruauté de la misogynie,
حرفِ بیجا كرده بودی گوش، ميرفتی كجا ؟
Avais-tu écouté des paroles injustes, où allais-tu ainsi ?
نورِ شمعِ آرزو ها كُشت شب های سياه
La lueur de la bougie des espoirs a tué les nuits les plus noires,
خونِ دل در سينه ات در جوش، ميرفتي كجا ؟
Tandis que le sang du cœur bouillonnait dans ta poitrine, où allais-tu ainsi ?
با لباسِ عشق بر تن ديده سوی آسمان
Revêtue des habits de l'amour, le regard tourné vers les cieux,
دوستان گنجیده در آغوش، ميرفتی كجا ؟
Tes amis à jamais blottis dans tes bras, où allais-tu ainsi ?
دست های سرد تو از آرزو خالی شدند
Tes mains devenues si froides se sont vidées de tous tes désirs,
قصههایت در سکوت خاموش، ميرفتی کجا ؟
Et tes histoires se sont tues dans le grand silence, où allais-tu ainsi ?
گریه های بی امانم مانده در آیینه ها
Mes pleurs incessants sont restés figés au fond des miroirs,
عکسِ تو در چشمِ بی آغوش، ميرفتی کجا ؟
Ton image gravée dans mes yeux privés de tes bras, où allais-tu ainsi ?
سوی عرش لایزال ره کردی با رخت سپید
Vers le trône éternel, tu as pris la route dans tes draps blancs,
چون عروس نو جوان گلپوش می رفتی کجا ؟
Comme une jeune mariée couverte de fleurs, où allais-tu ainsi ?
خواب دیدم باز هم خندیدهای مثل قدیم
J'ai rêvé que tu souriais encore, exactement comme autrefois,
صبحدم با ردّ پا زرپوش، ميرفتی کجا ؟
À l'aube, laissant des pas brodés d'or derrière toi, où allais-tu ainsi ?
در بهارِ زندگی، پژمرده در فصلِ خزان
Au printemps de ta vie, te voilà fanée par la saison de l'automne,
با دلِ پَرپَر شده، مدهوش، ميرفتی کجا ؟
Le cœur complètement effeuillé, enivrée de douleur, où allais-tu ainsi ?
نيمه شب بود و ترا عزمِ سفر آمد به سر
C'était le milieu de la nuit quand le désir du voyage t'a prise,
غایبت در خواب چون خرگوش، ميرفتی كجا ؟
Ton « Disparu » plongeant dans le sommeil du lièvre, où allais-tu ainsi ?
رفتم، کسی نگفت: «کجا میروی، هما؟»
Je suis partie, et nul n’a dit : « Où vas-tu donc, Homa ? »
حقّا که میلِ زیستنم بوده با شما
Pourtant, en vérité, mon désir était de vivre auprès de vous.
انبارِ غم به دوشِ من افگنده روزگار
Le temps avait jeté sur mes épaules un fardeau de chagrins,
دیگر علاجی نیست به این درد بی دوا
Il n'y avait plus de remède à cette douleur sans fin.
پوزش اگر زمان، به وداعم لگد زده
Pardonnez-moi si le temps a piétiné mes derniers adieux,
انگار سرنوشت چنین بوده بهرِ ما
Il semble que tel était le destin écrit pour nous deux.
بیمورد است غصه و غم در فراق من
Il est bien vain de se nourrir de peine en mon absence,
اینجا ز درد و رنج شدم تا ابد رها
Ici, de toute douleur, je suis libérée pour l'éternité.
اینجا عدم برای من آغوش داده است
Ici, le néant m'a ouvert ses bras protecteurs,
عشقیست پرطراوت و پرشور و باصفا
C'est un amour plein de fraîcheur, ardent et de toute pureté.
نوریست از شما که درخشنده روح من
C’est votre propre lumière qui fait resplendir mon âme,
عشقیست بینهایت و پرمهر و باوفا
Un amour infini, plein de tendresse et de fidélité.
«غایب» تو زندهای و ندانی خرام من
« Disparu », tu es vivant et tu ignores ma démarche si légère,
راهیست پر ز لطفِ طبیعت، رهِ فنا
Car la voie du néant est un chemin pavé des grâces de la nature.
دخترک
Cette fille que Dieu offrit à la famille Zafar,
Par pudeur, je tairai son nom et la nommerai « Joyau ».
دختری را که خدا داد به فامیل ظفر
Un jour, des gens sans valeur ont traqué ce Joyau,
ز حیا نام نگیرم٫ دهمش نام گهر
Ils l'ont ravie par cent ruses et mille artifices.
روزی دنبال گهر مردم بی زر رفتند
La roue de la politique s'est tournée vers la fureur,
بربودند گهر را به صد افسون و هنر
Les obligeant, la mort dans l'âme, à choisir l'exil.
چرخ گردون سیاست به غضب مایل شد
Le doux temps de sa jeunesse s'est changé en automne,
پاچه در دست نمودند به تصمیم سفر
La vie devint amère, privant son fruit de toute douceur.
فصل شیرین جوانی به برش گشت خزان
La main de l'oppresseur lâche s'est levée sur elle,
تلخ شد زندگی و لذت شیرین ثمر
Le monde est devenu sourd, nul n'a entendu le signal d'alarme.
دست نا مرد ستمکار سرش بالا شد
L'amour de sa famille était son étendard, mais le destin noir
عالمی کر شد و نشنید کسی زنگ خطر
A infligé à son corps une douleur de la tête jusqu'aux reins.
عشق فامیل علمش بود ولی بخت سیاه
Aucun homme, aucun bras fidèle n'est venu la sauver,
المی کرد به جانش ز سر و پشت وکمر
Elle n'avait d'autre bouclier que sa patience et sa conscience.
مرد و بازویی نیامد به نجاتش ز وفا
La fillette a prononcé le nom de son père, puis ne dit plus rien,
به جز از صبر و هواسش نبودش هیچ سپر
Faisant couler les larmes des yeux des bêtes comme des hommes.
دخترک نام پدر گفت و دگر هیچ نگفت
Un jour, elle prit sa décision et s'en vint vers nous,
اشک ریزان شود از چشم ز حیوان و بشر
Loin de ces filles perdues et des actes sombres des fils.
روزی تصمیم بگرفت و طرف ما آمد
Elle voulait à peine commencer une vie sans douleur ni oppression,
دور از آن دخترکان و عمل شوم پسر
Que les uns et les autres lui ont déchiré le cœur و les entrailles.
تازه می خواست کند زندگی بی درد و ستم
Je dormais une nuit quand quelqu'un frappa à ma fenêtre,
این و آن پاره نمودند از او قلب و جگر
Que la poussière du monde me couvre pour une telle nouvelle.
خواب بودم شبی٫ بر پنجره ام می زد کس
Quand je courus au chevet de mon Joyau et vis son état,
خاک عالم به سرم گشت از آن گونه خبر
Je compris que mon Joyau était partie vers un autre monde.
چون به بالین گهر رفتم و دیدم حالش
Un sanglot m'a serré la gorge, mes entrailles ont brûlé de chagrin,
شدم آگه که گهر رفت به دنیای دگر
Par le feu de cette étincelle, j'aurais pu embraser l'univers.
بغضی آمد به گلویم، جگرم سوخت زغم
Mon cœur plein de douleur n'a plus ni force ni endurance,
عالمی را زدم آتش، من از این سوز شرر
Je m'en vais vers sa tombe, je n'irai nulle part ailleurs.
دل پر درد مرا نیست دگر تاب و توان
Je deviendrai le Disparu aux yeux de tous, je deviendrai sa poussière,
می روم من به مزارش٫ نروم جای دگر
Pour que le vent emporte mes cendres vers cet autre monde.
غایب از چشم همه گردم و گردم خاکش
تا برد گرد مرا باد به دنیای دگر
توبا راز وعزا رفتی، کجارفتی ؟ کجارفتی ؟
Tu es partie avec ton secret et notre deuil, où es-tu allée ? Où es-tu allée ?
چرا رفتی ؟ کجا رفتی ؟ چرا ازپیش ما رفتی ؟
Pourquoi es-tu partie ? Où es-tu allée ? Pourquoi nous as-tu quittés ?
دلت پر آرزو بود و وفای یار در دستت
Ton cœur était plein de désirs, la fidélité de l'aimé entre tes mains,
چرا دور از عزیزانت مثال بی وفا رفتی ؟
Pourquoi, loin de tes proches, es-tu partie comme une infidèle ?
دل ما میتپد ھر دم برای دیدن رویت
Notre cœur bat à chaque instant dans l'espoir de revoir ton visage,
چرا نا دیده روی ما، تو شب پیش خدا رفتی ؟
Pourquoi, sans nous avoir revus, es-tu partie de nuit vers Dieu ?
گل سنبل ترا نام و زگل بھتر ترا عطری
La fleur de jacinthe était ton nom, et ton parfum était plus doux que la rose,
چرا از بوستان ما چو عطر بی بقا رفتی ؟
Pourquoi as-tu fui notre jardin comme une sentence éphémère ?
چرا رویت نمیبینم ؟ چرا چیزی نمیگویی ؟
Pourquoi ne vois-je plus ton visage ? Pourquoi ne dis-tu plus rien ?
شوم قربان گفتارت، ز نزدم بی صدا رفتی
Que je me sacrifie pour tes paroles, toi qui es partie de chez moi en silence.
زچشمان منِ «غایب» چرا غایب شدی جانم ؟
Aux yeux de moi, le « Disparu », pourquoi t'es-tu fait disparaître, mon âme ?
خریدارت ھمه عالم، چرا چون بی بھا رفتی
Le monde entier était ton acquéreur, pourquoi es-tu partie comme sans valeur ?
من جان و تن گم کرده ام، شهر و وطن گم کرده ام
J'ai perdu mon âme et mon corps, j'ai perdu ma ville et ma patrie,
در تنگ راه سینه ام، حرف و سخن گم کرده
Dans le passage étroit de ma poitrine, j’ai perdu les mots et la parole.
پیری رسید و بلعجب آمد بهاری زندگی
La vieillesse est venue, et pourtant le printemps de la vie s'est fait étrange,
من در بهارِ زندگی، باغ و چمن گم کرده ام
Au beau milieu de ce printemps, j’ai perdu le jardin et la prairie.
صحرا گرفته حشم من، بر اوج آمد خشم من
Le désert a envahi mon regard, ma fureur a atteint son sommet,
آهو رمید از چشم من، مشکِ ختن گم کرده ام
La gazelle a fui mes yeux, j’ai perdu le musc de Khotan.
شب شد پدید و نا پدید، چشمم از آن چیزی ندید
La nuit est apparue puis s'est effacée, mes yeux n'ont plus rien distingué,
دردِ دلم میشد شدید، یارِ کهن گم کرده ام
La douleur de mon cœur devenait intense, j’ai perdu mon amie de toujours.
آمد به روی بسترم، روز قیامت بر سرم
Le jour du jugement dernier s'est abattu sur mon propre lit,
جبریل دیدم گفتمش، گور و کفن گم کرده ام
J'ai vu Gabriel et je lui ai dit : « J’ai perdu ma tombe و mon linceul ».
حاضر نمودم نان شب، با درد و رنج و با صعب
J'ai préparé le pain du soir, au prix de la douleur, de la peine et de l'effort,
در دست دارم لقمه را، راه دهن گم کرده ام
Mais alors que je tiens la bouchée dans ma main, j’ai perdu le chemin de ma bouche.
غایب شدم من در حساب، با چشم تر حال خراب
Moi, le Disparu, je me suis égaré dans les comptes, les yeux larmoyants et l'esprit brisé,
بی مسلک و دین و کتاب، نام وطن گم کرده ام
Sans doctrine, sans religion et sans livre, j’ai perdu jusqu'au nom de ma patrie.
آتش مظلوم کرده آسمانی زیر پا
Le feu des opprimés a embrasé le ciel sous leurs pas,
ظالمان دارند گمان آتش فشانی زیر پا
Tandis que les tyrans s'imaginent un volcan sous leurs pas.
پاسخِ خوب خرد دندانِ ظالم بشكند
La juste réponse de la raison brise les dents de l'oppresseur,
گر سؤالش گاهى دارد امتحانى زير پا
Si jamais sa question cache une épreuve sous leurs pas.
میهنم بالا نخواهد رفت با احكام شوم
Ma patrie ne s'élèvera jamais par de sombres décrets,
چون از او نابود کردند نردبان زير پا
Puisqu'ils ont détruit l'échelle du progrès sous leurs pas.
زيرِ پاى مادران جنت مگو دارد سكون
Ne dis plus que le paradis repose immobile au seuil des mères,
با خطا رفتن نمایی مادرانى زير پا
Si par tes égarements, tu piétines les mères sous leurs pas.
در عنانِ گام بايد دستِ دور انديش داشت
Pour guider la marche, il faut avoir la main de la prévoyance,
نسترن بی هوده سازد ارغوانى زير پا
L'églantier flétrit en vain l'arbre de Judée sous leurs pas.
پاى صبر در دست آوردن بُوَد رازِ عَمَل
Le secret de l'action réside dans la patience que l'on maîtrise,
صبر اگر تلخ هست دارد ارمغانى زير پا
Même si la patience est amère, elle porte un présent sous leurs pas.
هر خزان آمد براى ريزشِ برگِ ضعيف
Chaque automne s'en vient pour faire chuter la feuille fragile,
برگِ زرد در باغ دارد صد خزانى زير پا
La feuille jaunie cache cent automnes dans le jardin sous leurs pas.
از كلاغِ باغ روز خوش نمی آید به دست
Le corbeau du verger ne saurait apporter des jours heureux,
شادی آرند بلبلان در گلسِتانى زير پا
Ce sont les rossignols qui sèment la joie dans la roseraie sous leurs pas.
نکبت کس را مکن تحقیر با بالا رَوی
Ne méprise le malheur de personne en t'élevant vers les sommets,
بختِ بد پامال سازد شادمانی زیر پا
Car le mauvais sort peut piétiner le bonheur sous leurs pas.
گرگ اکر دارد شبانه ناله ها در پشت در
Si le loup fait entendre ses hurlements nocturnes derrière la porte,
در تویله گاو ها دارند شبانی زیر پا
Dans l'étable, les vaches veillent telles des bergères sous leurs pas.
شمعِِ شب شد جوى اشكى بر سرِ بالين من
La bougie de la nuit est devenue un fleuve de larmes à mon chevet,
چشمِ بيخوابم فشرده داستانى زير پا
Mon œil sans sommeil a écrasé toute une histoire sous leurs pas.
نقطه را ننگى نباشد از نهايت كوچكى
Le point n'éprouve aucune honte de son extrême petitesse,
كوكبِ غايب نموده كهكشانى زير پا
L'astre du « Disparu » a déployé toute une galaxie sous leurs pas.
این دل غمگسار من از چه بلا خبر شده
De quel fléau mon cœur affligé a-t-il donc eu prescience ?
چرخ فلک گمان من، بختِ بدِ بشر شده
La roue du destin est, je crois, le malheur de l'humanité.
تانک و شلیک بر زمین، جاده و کوچه پُر کمین
Les chars et les tirs sur la terre, les routes et les rues pleines d'embûches,
گنبد آسمان ما مسکنِ پُر شرر شده
La voûte de notre ciel est devenue une demeure étincelante de fureur.
یار زیار میرمد، شعله ز نار میرمد
L'ami fuit l'ami, la flamme s'échappe du brasier,
بوسه ز لب رمید و مُرد، آتشی بر جگر شده
Le baiser a fui les lèvres et s'est éteint, devenant un feu dans les entrailles.
دار به گردن پدر، وقت اذان در سحر
Le gibet au cou du père, à l'heure de la prière de l'aube,
طفل صغیر خانه ای پُر غم و بی پدر شده
Et le jeune enfant de la maison, lourd de chagrin, se retrouve sans père.
طفلی فتاده بر زمین، خورده گلوله بر جبین
Un enfant est tombé à terre, frappé d'une balle au front,
در غم و ماتم و حزین، مادری بی پسر شده
Dans le deuil, les larmes et la tristesse, une mère a perdu son fils.
دختری سنگسار شد زیر نظام شرعیت
Une jeune fille a été lapidée sous le règne de la charia,
خانه نشین شدند زنان، خاک سیه به سر شده
Les femmes sont condamnées à l'isolement, la poussière noire sur la tête.
مردم بینوای ما، دربدر و دچار غم
Notre pauvre peuple est sans abri, livré à la détresse,
لذت قصر و پول و زر، قسمت فتنه گر شده
Tandis que les délices des palais, l'argent et l'or reviennent aux imposteurs.
غایب پیر با دعا، خواست که غم شود فنا
Le vieux « Disparu », par ses prières, a voulu que le chagrin s'efface,
زِ بختِ بد برای ما، دغدغه بی اثر شده
Mais pour notre malheur, chaque angoisse est restée sans effet.
طاق عدم
Le cœur compte chaque coup, nul besoin de multiple,
J'ai la leçon d'amour en ma poitrine, nul besoin d'école.
ضربه را دل میشمارد، مضربی در کار نیست
Mon amour m'a mené au désert, j'ai un lit fait de poussière,
درسِ عشق در سینه دارم مکتبی در کار نیست
Portant le rang de Majnoun au cou, nul besoin de titre.
در بیابان بُرده عشقم، بستری دارم ز خاک
Je pars en quête de Layla, les pieds du cœur pleins d'ampoules,
رتبه ای مجنون به گردن، منصبی در کار نیست
Clopin-clopant avec mes chimères, nul besoin de monture.
میروم دنبال لیلی پای دل پُر آبله
Ma vie est sombre et tissée de noir, et mes nuits sont si longues,
لنگلنگان با خيالم، مرکبی در کار نیست
Je garde une galaxie vivante en moi, nul besoin d'étoile.
زندگی ام تار و تاریک است و شب هایم دراز
Une pensée m'habite l'esprit et je n'ai plus d'autre but,
کهکشان زنده دارم، کوکبی در کار نیست
Je ne prononce que le mot « Rien », nul besoin de sujet.
فکری بر سر دارم و دیگر ندارم مقصدی
Avec l'idole sous la voûte du néant, le « Disparu » adore,
هیچ آرم بر زبان و مطلبی در کار نیست
Il suit le chemin de la vérité, nul besoin de doctrine.
با بُتِ طاق عدم غايب عبادت می کند
راه حق در پيش دارد، مشربي در كار نيست
حالِ دلِ شکسته را من به وفا سپرده ام
J'ai confié à la fidélité l'état de mon cœur brisé,
جان و سر و وجود خود را به شما سپرده ام
J'ai remis mon âme, ma tête et tout mon être entre vos mains.
راه کجم کجا بَرَد ؟ نیست دگر مرا جواب
Où mon chemin égaré me mènera-t-il ? Je n'ai plus de réponse,
مسجد و دین و مذهبم، را به خدا سپرده ام
J'ai abandonné la mosquée, ma religion et ma foi à Dieu.
فصل جوانی، ناجوان، کرد رها به نیم راه
Le temps de la jeunesse, si lâche, m'a délaissé à mi-chemin,
دفترِ آرزوی خود، را به فنا سپرده ام
J'ai livré le registre de mes désirs au grand néant.
بخت سیاه کشیده دست، بر ورق سپید من
Le destin noir a posé sa main sur ma page blanche,
ماهی و ماه خواب خوش، را به شنا سپرده ام
J'ai laissé le poisson et la lune poursuivre en nageant leur doux sommeil.
زد به زمین دلِ مرا، یار زخشم و از جفا
L'aimée a jeté mon cœur à terre, par fureur et par cruauté,
دردِ دلِ حزینِ خود، را به صدا سپرده ام
J'ai confié la douleur de mon cœur affligé à la clameur de ma voix.
دردِ مرا علاج نیست، جود گریزد از وجود
Il n'est aucun remède à mon mal, la vie s'enfuit de mon existence,
عجز وجود بی بها، را به غنا سپرده ام
J'ai remis l'impuissance de cet être sans valeur à l'Abondance divine.
بس که زخویش غایبم، هوش زخویش میرود
Tant je suis absent de moi-même, ma raison s'en va et m'abandonne,
عزمِ وصال یار را من به هوا سپرده ام
J'ai confié au souffle du vent le désir de l'union avec l'aimée.
جهدِ بی حاصل و کُوشِش چه معنا دارد
Quel sens ont donc l'effort stérile et la vaine lutte ?
عالَمِی بَر سَرِ این دیده، چه دَعوا دارد
Quel conflit le monde mène-t-il sous mes yeux ?
همچو ریگیست که چشمان مرا کرده علیل
C’est comme un grain de sable qui a rendu mes yeux infirmes,
چه کنم چون دلم از دیده تمنا دارد
Que puis-je faire quand mon cœur implore ce que l'œil a vu ?
بخت بد بُرد مرا سوی بیابان آخر
Le mauvais sort m'a finalement entraîné vers le désert,
خاک بر سر شدم و یار تماشا دارد
La poussière a couvert ma tête, et l'aimée s'en fait un spectacle.
من چنان دور شدم با دل سنگین بارم
Je me suis tellement éloigné avec mon cœur lourd de fardeaux,
که از آن حوصله ام آبله بر پا دارد
Que de tant de patience, mon âme a des ampoules aux pieds.
من ندارم گله از غصه و تنها شدنم
Je ne me plains pas de la douleur ni de ma solitude,
نا توانی به برم دغدغه ی «ما» دارد
C'est l'impuissance qui, près de moi, porte l'angoisse du « Nous ».
چشم من کور شد از نور حقیقت گویا
Mes yeux se sont aveuglés à la lumière de la vérité, semble-t-il,
که دهم دل به کسی کو رخ زیبا دارد
Pour que je donne mon cœur à celle qui a un si beau visage.
هر چه مه رو به جهان دیده ام او سنگدل هست
Toutes les beautés au visage de lune que j'ai vues en ce monde sont de pierre,
در دو بطن دل خود سنگ ز خارا دارد
Dans les deux ventricules de leur cœur, elles portent la roche du silex.
آن چنان کرده جگرخون مرا بخت بدم
Mon mauvais destin m'a tellement déchiré les entrailles,
که دلم خونی به هر شیشه و مینا دارد
Que mon cœur recèle du sang dans chaque fiole et chaque calice.
ندهم دست به دست خرد و هوش خودم
Je ne donnerai pas ma main à ma propre raison ni à mon intellect,
که خرد دست به هنگامه ی فردا دارد
Car la raison s'en va mener le tumulte du lendemain.
مغلطه غَلْت زند در ورق منطق من
Le sophisme vient bousculer les pages de ma logique,
اگر این چامه بسی قصه ای رسوا دارد
Si jamais ce poème cache tant d'histoires scandaleuses.
آبرو را نبود جان خریدن نه فروش
L'honneur ne saurait s'acheter au prix de la vie, et moins encore se vendre,
مَشْرب عشق چه انگیزه ی سودا دارد
Quelle autre ambition le sillage de l'amour a-t-il que sa propre folie ?
ز سر«غایب» ما رفت همه شرم و حیا
Toute honte et toute pudeur ont fui l'esprit de notre « Disparu »,
او ز بد نامی و رسوایی چه پروا دارد
Quelle crainte peut-il bien avoir du déshonneur et du scandale ?
بیا بیا که اجل خفته در قفای منست
Ô viens, car le trépas est endormi juste derrière moi,
بیا که ترس ازین عمرِ بیبقای منست
Viens, car j’ai grand effroi de cette vie sans lendemain.
چو شمع آتشی دارم ز ترسِ گل شدنم
Telle la bougie, je brûle de peur de voir ma flamme s'éteindre,
بیا که عمر عجب یارِ بی وفای منست
Viens, car le temps est un ami bien infidèle pour moi.
گریز میکنم از عرصه ای وخیم هَوَس
Je fuis l'arène funeste et sombre de mes désirs,
که عشق دشمنِ سر سخت و دلربای منست
Car l'amour est mon ennemi le plus féroce et le plus ravissant.
مرا چو بسترِ تنهایی میدهد آغوش
Alors que le lit de la solitude m'ouvre enfin ses bras,
نفیرِ بخت سیاه باز همصدای منست
La plainte de mon destin noir devient l'écho de ma voix.
ز دین و مذهب و آهین گشته ام بیزار
De la religion, des dogmes et des rites, je me suis détourné,
رها شدم ز همه، چون خرد خدای منست
Je me suis libéré de tout, car la raison est mon seul dieu.
زتنگ راه سیاست گذر نخواهم کرد
Je ne passerai pas par le sentier étroit de la politique,
روندِ شوم بشر جلبِ اعتنای منست
Bien que la sinistre dérive de l'homme captive mon attention.
ز حسرتِ زر و ثروت نظر بپرهیزم
De l'envie de l'or et des richesses, je garde mon regard,
فقیرم و خردم دولت و غنای منست
Je suis pauvre, mais ma raison est ma fortune et mon opulence.
چنان بٍبُرد مرا اقتناعِ من بالا
Mon détachement m'a élevé vers de si hauts sommets,
که هر چه ثروتِ دنیاست زیر پای منست
Que toutes les richesses du monde sont désormais sous mes pieds.
به عمر خویش چو گفتم چه منزلت داری ؟
J’ai demandé à mon existence : « Quelle est donc ta valeur ? »
به خنده گفت : بِرَو حال انتهای منست
Dans un éclat de rire, elle a dit : « Va-t'en, c'est ma fin qui approche ».
گریز یار زغم خنجری به جانم زد
La fuite de l'aimée loin du chagrin a planté un poignard dans mon âme,
صدا زدم که بیا، رفتنت بلای منست
J'ai crié : « Oh viens ! Car ton départ est mon pire fléau ».
بِرَو بگفت و شدم غایب از دو چشمش لیک
« Va-t'en », dit-elle, et je suis devenu le Disparu à ses yeux,
گمان، بِرَو به زبانش، بیا بیای منست
Pourtant je crois que ce « Va-t'en » sur ses lèvres était un appel à venir.
یار بر شعله ای عشقم دو زبان داد و برفت
L'aimée a donné deux visages à la flamme de mon amour puis s'en est allée,
دلِ بیمارِ مرا عزمِ بیان داد و برفت
Elle a donné à mon cœur malade le désir de s'exprimer puis s'en est allée.
گفتمش باش که دل چیزی به گفتن دارد
Je lui ai dit : « Reste, car mon cœur a encore des choses à te dire »,
شرح رسوایی من گریه کنان داد و برفت
Elle a conté le récit de mon déshonneur en pleurant puis s'en est allée.
خسته گشتم ز هیاهوی دلِ پُر دردم
Je me suis lassé du tumulte de mon cœur si lourd de douleurs,
رنج گفتم که مده، بیش از آن داد و برفت
Je lui ai demandé de m'épargner la souffrance, elle m'en a donné plus encore puis s'en est allée.
در شب وصل خدا داند و آن چشم ترم
En cette nuit d'union, Dieu seul sait ce qu'il advint de mes yeux larmoyants,
به خودم گم شدم و هوش امان داد و برفت
Je me suis perdu en moi-même, et ma raison m'a laissé un répit puis s'en est allée.
یادِ آن روز گرامیست که یار آمده بود
Le souvenir de ce jour est si précieux, le jour où l'aimée était venue,
لذتی برد و مرا نیز همان داد و برفت
Elle y a trouvé un grand plaisir et m'a offert le même délice puis s'en est allée.
پُچ پُچی کرد به گوش دل دیوانه ای من
Elle a chuchoté doucement à l'oreille de mon cœur devenu fou,
بر منِِ غمزده صد رازِ نهان داد و برفت
Elle a confié cent secrets bien cachés à mon âme chagrinée puis s'en est allée.
گفتمش جان و دلم را دهم ات گر نروی
Je lui ai dit : « Je te donnerai mon âme et my cœur si tu ne pars pas »,
دیده را با سر انگشت نشان داد و برفت
De bout de son doigt, elle m'a montré ses yeux en signe d'adieu puis s'en est allée.
کس نگیرد دلِِ در مانده ی این «غایب» پیر
Nul ne viendra consoler le cœur désemparé de ce vieux « Disparu »,
چون که ایام به او عقدِ زمان داد وبرفت
Car le temps lui a jeté le pacte des années passées puis s'en est allé.
به درون دل رسیدن به خودم نیاز دارم
Pour atteindre le fond de mon cœur, j'ai besoin de moi-même,
به رخم خمیده کوهی چه رهی دراز دارم
Devant mon visage se dresse une montagne, quel long chemin m'attend.
بروم به سوی منبر نگرم به سوی دیگر
Je pourrais monter en chaire, mais mon regard se tournerait ailleurs,
به خدا قسم نه سجده نه دل نماز دارم
Je le jure par Dieu, je n'ai ni prosternation ni cœur à la prière.
همگی سخن تراشند دل خوب و بد خراشند
Tous façonnent des paroles et écorchent les cœurs, bons ou mauvais,
اگرم نبوده گوشی، نظرِ غماز دارم
Même si je n'ai pas d'oreille pour eux, j'ai le regard d'un complice.
بروم سراغ یارم، به خطر رسیده کارم
Je m'en vais trouver mon aimée, mon entreprise est devenue périlleuse,
نشود که نه بگوید، طلبِ مجاز دارم
Il ne se peut qu'elle me dise non, car j'ai une quête légitime.
اگر هم شود کبوتر، به هوا بسی زند پر
Même si elle devenait colombe et battait des ailes dans les airs,
نشود ز دیده ام گم، نگهی چو باز دارم
Elle ne s'égarerait pas de mes yeux, car j'ai le regard d'un faucon.
اگر او به من بگوید که مرا به خود بجوید
Si jamais elle me disait de la chercher en moi-même,
همه را خبر نمایم، چو دهان باز دارم
J'en informerais le monde entier, car j'ai la bouche grande ouverte.
چو شوم ز خویش غایب، به نظر رسد عجایب
Quand je viens à disparaître de moi-même, des prodiges m'apparaissent,
که به چشم پُر سرشکم، دلی در گداز دارم
Car dans mes yeux pleins de larmes, j'ai un cœur en pleine fusion.
ز تابِ پرتوِ عشقی دلم رسید به کام
Par l'éclat du rayon de l'amour, mon cœur a touché au but,
گذر بکن تو ز وامم، مکن شراب، حرام
Oublie donc ma dette, et ne rends pas le vin défendu.
چه انتظار، نظر را پس از وداعِ نگار
Quelle attente reste-t-il au regard après l'adieu de l'aimée ?
مدام، جام به دست هست و جام پُر ز مدام
Sans cesse, la coupe est en main, et la coupe est pleine de vin.
به راه وسوسه رفتم، جنونی دیدم و گفت
J'ai suivi le chemin de la tentation, j'y ai vu la folie qui m'a dit :
برو به عرصه ای عشق و مکن دریغ ز گام
« Va dans l'arène de l'amour et ne ménage aucun de tes pas ».
بزن به گردنِ ترس و هراس تیغِ جنون
Tranche le cou de la peur و de l'effroi par le sabre de la folie,
گذار گام اول را، اگر چه پای به دام
Fais le premier pas, même si ton pied doit tomber dans le piège.
درین دیار اَلَمزار و پُر ز شور و شرر
Dans cette contrée de douleurs, pleine de tumulte et de fureur,
زمینه گشته رکاب و جنون گشته لگام
La terre est devenue l'étrier et la folie a pris les rênes.
اسیرِ حلقه ای زلفی چرا شدی غایب ؟
Pourquoi es-tu devenu captif de la boucle d'une chevelure, ô Disparu ?
کنون جنون تُرا یار و کار گشته تمام
Désormais la folie est ton alliée, et ton œuvre est accomplie.
منعَ مکن به رویم بخشیدنِ خطا را
Ne me refuse pas le pardon de mes fautes face à moi,
حالِ خراب داند لغزیدنِ دو پا را
L'esprit brisé sait ce qu'est le trébuchement des deux pieds.
هر تار دل به لرزش از ترسِ رفتن تو
Chaque corde de mon cœur frémit de peur de te voir partir,
با گوشِ دل شنیدن آهنگِ بی صدا را
Entendant, de l'oreille du cœur, cette mélodie silencieuse.
پُر کن تو جامِ عشقم از چشمه ای وفایت
Remplis la coupe de mon amour à la source de ta fidélité,
مانع مشو ز حسرت نوشیدنِ گدا را
N'empêche pas le gueux, dans son regret, de s'en abreuver.
لنگیده پای دارم، ناله چو نای دارم
J'ai le pas chancelant, j'ai la plainte du roseau,
کم کن تو در کنارم دزدیدنِ عصا را
Cesse donc, à mes côtés, de dérober ma béquille.
آخر چرا ز پیشم عزمِ گریز داری
Pourquoi donc as-tu l'intention de me fuir ainsi ?
دیگر مگو نخواهی فهمیدنِِ چرا را
Ne dis plus que tu refuses de comprendre le pourquoi.
بنشین کمی کنارم، ای عشق نو بهارم
Assieds-toi un instant près de moi, ô amour de mon nouveau printemps,
زود است بهر خلوت بوسیدن انتها را
Il est bien trop tôt, pour notre intimité, d'embrasser la fin.
«غایب» بریز پرده از خلوتِ شبِ راز
« Disparu », déchire le voile du secret de cette nuit de mystères,
دیگر مکن اجابت پوشیدنِ عطا را
Et refuse désormais de dissimuler le don qui t'est offert.
غزل گویم، ولی ریزد زیادم
Je compose un ghazal, mais il s'échappe de ma mémoire,
به دفتر های خاطر سر نهادم
J'ai alors posé ma tête sur les registres de mes souvenirs.
قلم با رنگِ خونِ دل کند کار
La plume travaille avec la couleur du sang de mon cœur,
دچارِ مشکلِ فقرِ سوادم
Tant je suis pris par le tourment de mon manque de savoir.
ندانستم که عشق هم دانه ای بود
Je ne savais pas que l'amour était lui aussi un grain,
به دامِ عاشقی آخر فتادم
Et dans le piège de l'amour, je suis finalement tombé.
زبانِ دل چو شمعِِ روشنِی هست
La langue du cœur est semblable à une bougie éclatante,
که میسوزد نمیداند که شادم
Qui brûle sans même savoir si je suis dans la joie.
دلم ویرانه گشت و خانه ای من
Mon cœur est devenu une ruine, tout comme ma demeure,
نمی آید کسی اینجا به دادم
Et nul ne vient ici pour me porter secours.
تو «غایب» با شکیبت یاوری کن
Toi, le « Disparu », soutiens-toi de ta propre patience,
که شاید صابری آرد مُرادم
Car peut-être que l'endurance m'apportera mon vœu le plus cher.
دل پر درد من در سینه تنگ است
Mon cœur plein de douleurs est à l'étroit dans ma poitrine,
که رنگ دوستان من دو رنگ است
Car la loyauté de mes amis s'est teintée de fausseté.
بده ای هموطن دستت به دستم
Donne-moi ta main, ô mon compatriote, donne-moi ta main,
که میهن در بلا میدان جنگ است
Car notre patrie, dans le malheur, est devenue un champ de bataille.
مگو نه بر صدای میهن خود
Ne refuse pas d'entendre la voix de ta propre patrie,
وگرنه روی سینه کوه ننگ است
Sinon, sur ta poitrine pesera la montagne de la honte.
بیا بنگر تو حال مردمت را
Viens et regarde donc l'état de ton peuple,
به دست طفلکان ما تفنگ است
Dans les mains de nos jeunes enfants, il y a un fusil.
به وحدت باز کن آغوش گرمت
Ouvre tes bras chaleureux au nom de l'unité,
که بر سر دشمنانت را چو سنگ است
Car au-dessus de ta tête, tes ennemis sont comme le roc.
بکش روی تناقض ها چلیپا
Tire un trait d'une croix sur toutes les contradictions,
که قلب وحدت ما را خدنگ است
Car elles sont une flèche enfoncée au cœur de notre union.
مده دشنام به آهوان صحرا
Ne lance pas d'insultes aux gazelles du désert,
که فحش و ناسزا داغ پلنگ است
Car l'injure et l'outrage sont une tache sur la dignité du léopard.
مکن تکیه به قرآن و به مذهب
Ne t'appuie plus sur le Coran ni sur la religion,
که سر تا پا همه جهل و جفنگ است
Car de bout en bout, tout n'est qu'ignorance et sornettes.
بیا تا دشمن از خود دور سازیم
Viens, afin que nous éloignions l'ennemi de nous,
چو آزادی ز دید ما به چنگ است
Puisque l'indépendance, à nos yeux, est désormais à portée de main.
شدم غایب به دریای حقیقت
Je me suis fait Disparu dans l'océan de la vérité,
که اشکم آب و فکر من نهنگ است
Où mes larmes sont l'eau et ma pensée en est le léviathan.
ز ره ای هجا حذر کن تو به قلب من گرانی
Éloigne-toi du chemin de la poésie, car tu pèses lourd sur mon cœur,
نفسم ز سینه گوید که تو عشق جاودانی
Pourtant mon souffle, au fond de ma poitrine, dit que tu es un amour éternel.
تو هنوز گریه داری که نیامدم به نزدت
Tu pleures encore de ce que je ne sois pas venu auprès de toi,
تو بدان که دیدن تو بدهد مرا جوانی
Sache pourtant que te revoir me rendrait ma jeunesse.
چه کنم که روزگارم قفسی شده برایم
Que puis-je faire quand mon existence est devenue une cage pour moi,
نکند کسی درش باز به نگاه مهربانی
Dont personne n'ouvre la porte d'un regard bienveillant.
زمن چو برگ پاهیز مطلب امید دیدار
N'attends pas de moi, telle une feuille d'automne, l'espoir d'une rencontre,
که ز شاخه باد روزی بردم ز دار فانی
Car le vent, un jour, m'emportera de la branche de ce monde éphémère.
اگر هم ز راه همت، ز خیال پر نظاکت
Si jamais, par l'effort de ta volonté et par ton imagination si délicate,
به سراغ من بیایی، که تو حال من بدانی
Tu venais à ma recherche pour connaître mon état,
به منِ خرابِ غایب ارنی مگو عزیزم
Ne me dis pas « Montre-toi » à moi, le « Disparu » brisé, mon amour,
که ز شور جام شعرم شنوی تو لنترانی
Car de la fureur de la coupe de mon poème, tu n'entendrais que « Tu ne me verras jamais ».
از خون رفته گانت اشک نجات ریزد
Du sang de tes martyrs coule une larme de salut,
بر تلخی صبوران قند و نبات ریزد
Sur l'amertume des patients, le sucre et le nectar se déversent.
اسلامگران چه دانند مفهوم زنده گی را
Que savent les islamistes du sens même de la vie ?
از دانه های شطرنج صد میل مات ریزد
Des pions de leur échiquier, cent mille échecs et mats se déversent.
دست خرد چو آید بر جیب دین و مذهب
Quand la main de la raison fouille les poches de la religion,
از کیسه ای خدایان معنی ذات ریزد
De la bourse des dieux, le sens de l'essence même se déverse.
رزم آوران افغان یکجا اگر بجنگند
Si les guerriers afghans combattaient unis, main dans la main,
بر صورت غریبان رنگ نشاط ریزد
Sur le visage des malheureux, les couleurs de la joie se déverseraient.
آزاده گان عاقل تفسیر اگر نمایند
Si les hommes libres et sensés en faisaient l'exégèse,
از سوره های قرآن بنداز صراط ریزد
Des sourates du Coran, les chaînes du Sirat se déverseraient.
بر کودکان افغان گم گشته در خیابان
Sur les enfants afghans égarés au coin des rues,
از اوج عشق انسان دل بر بساط ریزد
Depuis les sommets de l'amour humain, les cœurs sur la table se déversent.
تا نیش ناتوانی «غایب» خلد به جانت
Tant que l'aiguillon de l'impuissance transperce ton âme, ô « Disparu »,
از شعر بی بهایت شهد ازلغات ریزد
De tes poèmes inestimables, le miel des mots se déverse.
صبحدم باد صبا میداد این اخبار را
À l'aube, la brise de Saba transmettait ces nouvelles,
اعترافاتی نمود و کرد این اظهار را
Elle a fait des aveux et a prononcé cette déclaration.
سالها خاکی بلند کردم ز اوراق عجیب
Pendant des années, j'ai soulevé la poussière de registres étranges,
تا به دست آرم کلید صندوق اسرار را
Afin de prendre en main la clé du coffre des secrets.
دست بردم در درون قصه های خوب و بد
J'ai plongé mes mains au cœur des récits, bons ou mauvais,
از دل افسانه ها بیرون نمودم خار را
Et de l'âme des légendes, j'ai extirpé l'épine.
با چپاول دشمنان حمله نمودند بر وطن
Par le pillage, les ennemis ont assailli la patrie,
تیشه ای تاریخ کوبد گردن اغیار را
Mais la hache de l'Histoire brisera le cou des envahisseurs.
دشمنان ما به جنگ و ظلم و استبداد خود
Nos ennemis, par leur guerre, leur cruauté et leur despotisme,
کج نمودند با خدایی جاده ای هموار را
Ont rendu sinueux, avec leur Dieu, le chemin pourtant lisse.
با غنیمت کرده اند فرهنگ ما را پایمال
Par le butin, ils ont piétiné notre culture,
برده اند از میهن ما ثروت بسیار را
Et ont emporté de notre patrie d'immenses richesses.
صد هزاران سر بریدند با دمی شمشیر خود
Ils ont décapité des centaines de milliers d'êtres du fil de leur épée,
با جفنگ دین و مذهب شسته اند افکار را
Et par les sornettes de la religion, ils ont lavé les esprits.
حال باید کرد نابود دین و مذهب از وطن
À présent, il faut anéantir ces dogmes hors de la patrie,
تا کشند از سر زنان، آن چادر اجبار را
Pour arracher de la tête des femmes ce tchador de l'enclavement.
گر شود آزاد ملت ها ز اسلا م کثیف
Si jamais les nations se libéraient de cet islam funeste,
«غایب» بیچاره خواند با همه اشعار را
Le pauvre « Disparu » chanterait ses poèmes à l'unisson avec tous.
بر خیز ای برادر با همت و غیور
Lève-toi, ô mon frère, vaillant et plein de fierté,
تا خواهران را ز بلا ما رها کنیم
Pour que des griffes du malheur, nous libérions nos sœurs.
باید که در ستیز جهالت به ملک خود
Il nous faut, dans la lutte contre l'ignorance en notre pays,
با خوا هران غمزده لطف و وفا کنیم
Témoigner de bonté et de fidélité envers nos sœurs affligées.
بر خیز تا که دین و مذهب و افکار شوم را
Lève-toi pour que la religion, les dogmes et les sombres pensées,
از لا بلای قدرت حاکم جدا کنیم
Nous les arrachions des rouages du pouvoir absolu.
بنگر نکاح دختر کودک به طالبی
Regarde le mariage forcé de la fillette avec le taliban,
باید که عدل و داد به جای خدا کنیم
Il nous faut instaurer la justice et le droit à la place de Dieu.
ملک و زنان ما به غنیمت گرفته اند
Notre terre et nos femmes ont été pris comme butin,
این جاهلا ن را به سیاست فنا کنیم
Il nous faut anéantir ces ignorants par le souffle de la politique.
غایب به تیغ شعر و سخن های پر زخون
Ô Disparu, par le sabre du poème et des mots lourds de sang,
از چنگ طالبان وطن را رها کنیم
Délivrons enfin la patrie de l'emprise des talibans.
خیر است در امور تجارت نگاه من
Mon regard cherche le bien dans les affaires de ce monde,
غیراست در سجود و عباد ت نگاه من
Mais il se détourne des prosternations et des rituels dévots.
خاک زمین پای خسی گشته ام ولی
Je suis devenu poussière sous les pas d’un être insignifiant,
خار است بر دو چشم حقارت نگاه من
Pourtant, mon regard est une épine dans les yeux du mépris.
گوهر تراش دیده ای من نیست اقتصاد
Mon œil n'est pas un tailleur de gemmes pour l'économie,
بند است در حصار سیاست نگاه من
Mais mon regard reste suspendu aux remparts de la politique.
دل را زبان کجاست کند شرح حال من
Où est donc la langue du cœur pour expliquer mon état ?
افسوس میکند به فصاحت نگاه من
C’est mon regard qui, avec éloquence, exprime mes regrets.
دیدن به سوی عشق بود مطلب دلم
Le seul vœu de mon cœur est de contempler l'amour,
ریگیست کنج چشم بصارت نگاه من
Bien que mon regard ne soit qu’un grain de sable au coin de la clairvoyance.
طعم خوشی به لب نگذارد مرا نفس
Mon souffle ne laisse aucune saveur de bonheur sur mes lèvres,
دارد ز شور اشک شکایت نگاه من
Tant mon regard se plaint de l'amertume de mes larmes.
از طا لبان و نسل خمینی جهانی سوخت
Le monde a brûlé à cause des talibans et de la lignée de Khomeini,
آتش زند به قلب امارت نگاه من
Désormais, mon regard met le feu au cœur de leur émirat.
غایب نگر، که میکند از پشت پنجره
Regarde le « Disparu » qui, depuis le cadre de sa fenêtre,
راز عدم به هستی، حکایت نگاه من
Fait, par mon regard, le récit du mystère du néant à l'existence
بيمار غايب است و پرستار غایب است
Le malade est absent et l'infirmier est absent,
مُردم ز درد زانو مرا یار غایب است
Je meurs de cette douleur au genou, mon alliée est absente.
دل گر چه از فراق غزیزان علیل گشت
Bien que le cœur se soit affaibli par la séparation des êtres chers,
این جا طبیب دلبر و دلدار غایب است
Ici, le médecin du cœur et l’aimée sont absents.
نیش الم، شبا نه به زانوی من خلد
L’aiguillon de la douleur transperce mon genou chaque nuit,
شبدارغایب است و شبِ تار غایب است
Le veilleur de nuit est absent et la nuit noire est absente.
تریاک گرچه، میکند حال مرا خراب
Même si l'opium vient briser mon état,
هوشیارغایب است و طلبگارغایب است
L'homme lucide est absent et le demandeur est absent.
درد، از لبم ربوده همه خنده و مذاخ
La douleur a dérobé de mes lèvres tout rire et toute plaisanterie,
یک بار غایب است ولی بارٍ غایب است
Le mot « une fois » est absent, mais le fardeau lui-même est absent.
دل در شمار روز و شبم می تپد هنوز
Mon cœur bat encore en comptant les jours et les nuits,
دلدار غایب است و گرفتار غایب است
L'aimée est absente et le captif de l’amour est absent.
مجرم به نوش زندگی سازد مرا فلک
Le destin me condamne à boire le verre de la vie,
سردار غایب است و سرِ دار غایب است
Le commandant est absent et le haut du gibet est absent.
با اعتماد می کشم از پای خار غم
C'est avec confiance que j'arrache de mon pied l'épine du chagrin,
بیخار غایب است و گل خار غایب است
Celui qui est sans épine est absent et la fleur de l'épine est absente.
غایب به رقص واژه دلت شاد می کنی
Ô Disparu, par la danse des mots, tu réjouis ton propre cœur,
افکار غایب است و دل افگارغایب است
Les pensées sont absentes et le cœur affligé est absent.
نو زاده بودم و به زمستان گریستم
Je venais de naître et j'ai pleuré au cœur de l'hiver,
آذان به گوشم آمد و نالان گریستم
L'appel à la prière est parvenu à mes oreilles et j'ai pleuré en gémissant.
دلاکی بهر سر زدن چیزکم رسید
Le circonciseur est arrivé pour couper mon petit bout,
از درد و رنج آتش سوزان گریستم
De la douleur et du tourment de ce feu brûlant, j'ai pleuré.
چون وقت رفتن مسجد فرا رسید
Quand le temps est venu de me rendre à la mosquée,
از ظلم شیخ و گفتن و پرسان گریستم
De la cruauté du cheikh, de ses sermons et de ses interrogatoires, j'ai pleuré.
وقتی که معنی قرآن شد آشکار
Lorsque le sens du Coran est devenu limpide pour moi,
بر سوره های مشکل قرآن گرستم
Sur les sourates si troubles du Coran, j'ai pleuré.
دیدم ملا و مسلم و مردان دیندار
J'ai vu les mollahs, les musulmans et les hommes de foi,
بر رخنه های بی حد ایمان گریستم
Et sur les failles infinies de leur propre croyance, j'ai pleuré.
دیدم قیام مردم ایران و خشم شان
J'ai vu le soulèvement du peuple d'Iran et sa fureur,
بر کشته های روی خیابان گریستم
Et sur les corps des tués au coin des rues, j'ai pleuré.
دیدم جوان و پیر به خون داد میزنند
J'ai vu jeunes et vieux hurler au milieu du sang,
بر وحشت شعور سپا هان گریستم
Et sur la terreur née de la conscience des gardiens de la révolution, j'ai pleuré.
بر دید معرفت چو زدند تیر دین را
Quand ils ont frappé la vision de la connaissance par la flèche de la religion,
بر چشم پر ز خون جوانان گریستم
Sur les yeux baignés de sang des adolescents, j'ai pleuré.
باشد جهان خرم ز رخ باز کودکان
Le monde est joyeux par le visage épanoui des enfants,
بر چشم های بسته ای «کیان» گریستم
Pourtant, sur les yeux à jamais clos de « Kian », j'ai pleuré.
دیدم هزار سر به سر دار ها بلند
J'ai vu mille têtes suspendues au sommet des gibets,
بر این خطای مطلق انسان گریستم
Et sur cette erreur absolue de l'être humain, j'ai pleuré.
گفتند امر خالق شان بوده این چنین
Ils ont dit que c'était là l'ordre de leur Créateur,
بر گفته های خالق بی جان گریستم
Et sur les paroles de ce Créateur sans vie, j'ai pleuré.
دیدم هزار تن به زمین جان میدهند
J'ai vu des milliers de corps rendre l'âme sur la terre,
بر جنگ دینِ غزه و لبنان گریستم
Et sur cette guerre de religion en Gaza et au Liban, j'ai pleuré.
دیدم زنی فروخت عزیز دل خودش
J'ai vu une femme vendre l'être cher à son cœur,
بر مرد بی مروتِ حیوان گریستم
Et sur cet homme sans scrupule, devenu un animal, j'ai pleuré.
«غایب» مرا مگو که چرا گریه میکنم
Ne me demande pas, ô « Disparu », pourquoi je verse ces larmes,
بر انتحار کودک افغان گریستم
C'est sur l'attentat suicide de l'enfant afghan que j'ai pleuré.
در وصال آن صنم یک بوس میباید مرا
Dans l’union avec cette idole, un baiser m'est nécessaire,
یک لب خندان بی ویروس میباید مرا
Des lèvres souriantes et sans virus me sont nécessaires.
گر لبش خندان نباشد روز خوب وعده ام
Si ses lèvres ne sont pas souriantes au jour promis,
صد هزاران گریه و افسوس میباید مرا
Cent mille pleurs et profonds regrets me seront nécessaires.
گیرم او ویروس دارد بوسه میخواهد دهد
Supposons qu’elle ait le virus mais qu’elle veuille m’offrir un baiser,
گر کنم رد بوسه اش محبوس میباید مرا
Si je refuse son baiser, la prison me sera nécessaire.
گر لب خندان او بوسه زند بر صورتم
Si ses lèvres souriantes déposent un baiser sur mon visage,
بر جبینم شهپر طاوس میباید مرا
La plume royale du paon sur mon front me sera nécessaire.
چونکه راز آن صنم پنهان بود در عمق دل
Puisque le secret de cette idole est caché au plus profond du cœur,
در کنارم با خرد جاسوس میباید مرا
À mes côtés, un espion doué de raison m'est nécessaire.
تیره رنگی در دلم آرد خزانم زود تر
La sombre mélancolie apporte mon automne bien plus tôt,
زلف های دختران روس میباید مرا
Les chevelures des jeunes filles russes me sont nécessaires.
گر نیفتد روس افغانی به دام وعده ام
Si la promise, qu’elle soit russe ou afghane, ne tombe pas dans mon piège,
دیده ای پر خار و خس مأیوس میباید مرا
Un regard plein de poussière et désespéré me sera nécessaire.
غایب از عقلم به پیش شیشه ای چشم ترم
Moi, le « Disparu », je suis privé de raison devant le verre de mon œil humide,
چون شکستم شیشه را معکوس میباید مرا
Puisque j'ai brisé ce verre, un effet inverse m'est nécessaire.
ای خدا در دل مرا دادی تو وَهم و اضطزاب
Ô Dieu, tu as déposé en mon cœur l'illusion et l'anxiété,
منع کردی تا قیامت مطرب و جامِ شراب
Et tu as interdit jusqu'à la résurrection le musicien et la coupe de vin.
داده ای عقل و خرد، اما به ابلیس ، بیشتر
Tu as donné la raison et l'esprit, mais bien plus encore à Satan,
گیج کردی بنده گانت، با گناه و با ثواب
Tu as égaré tes serviteurs entre le péché et la vertu.
خوب رویان آفریدی ، منع کردی دیدنش
Tu as créé les belles créatures, puis tu as interdit de les contempler,
پس چرا بر روی مردان نیست اجباری حجاب
Alors pourquoi le hijab n'est-il pas imposé sur le visage des hommes ?
من ندانستم جوانی میرود از دست زود
Je ne savais pas que la jeunesse s'envolerait si rapidement,
مغز من را گنده کردی با ریاضی و حساب
Tu as lassé mon cerveau par les mathématiques et le calcul.
گر رسد قدرت مرا از لغزش دستان تو
Si jamais une puissance me venait de l'erreur de tes propres mains,
من ز هر یک آسمانت پایه ها سازم خراب
Je détruirais les fondations de chacun de tes cieux.
امتحان روز مرگم را چه دادن حاجت است
Quel besoin y a-t-il de passer un examen au jour de ma mort ?
مرتدم کردی به پیری حال میخواهی جواب
Tu m'as rendu apostat dans ma vieillesse, et maintenant tu exiges des réponses !
صفر، اگر خواهی بزن بر پشت پایم در کفن
Mets-moi un zéro, si tu le veux, au pied de mon linceul,
بهر بردن در جهنم نیست لا زم بر شتاب
Pour m'emporter en enfer, il n'est nul besoin de se précipiter.
چون تنم را دوستان سوزند و خا کستر کنند
Puisque mes amis brûleront mon corps et le réduiront en cendres,
بعد از آن خا کسترم ریزند به دریای پر آب
Et qu'après cela, ils jetteront mes cendres dans la mer immense,
نیست حاجت بر نماز و خواندن قرآن تو
Il n'est nul besoin de tes prières ni de la récitation de ton Coran,
در گمانم بعد مرگ هم، می کند حالم خراب
À mon sens, même après la mort, cela ne ferait gâcher mon état.
من ظفر بودم نمودی غایبم از دیده ها
J'étais « Zafar » (la Victoire), et tu m'as rendu « Ghayeb » (Disparu) aux yeux de tous,
زیستم آزاد، گر چه لحظ ی مثل حباب
Pourtant j'ai vécu libre, même si ce ne fut qu'un instant, tel une bulle.
مرغان وطن ناله زنند، پس خبری هست
Les oiseaux de la patrie gémissent, il y a donc une nouvelle,
شب را سحری هست
À la nuit, il est un matin.
تنظیم براندازی، گمانم به سری هست
L'organisation du renversement, je crois, est dans les esprits,
این خوش خبری هست
C'est là une heureuse nouvelle.
Le peuple, face à la tyrannie, a crié son ras-le-bol dans les rues,
مردم ز ستم داد زدند روی خیابان
Par des gémissements et des lamentations.
با ناله و افغان
Cette nation fragmentée est prise au piège d'un danger,
این ملت صد پاره به دام خطری هست
À la nuit, il est un matin.
شب را سحری هست
L'un est pour la République et l'autre est pour le Roi,
یک فرد ز جمهوری و یک فرد پس شاه
Ils marchent pourtant sur la même voie.
هستند به یک راه
De l'Occident, c'est certain, il y a ici une empreinte,
از غرب یقینا که در این جا اثری هست
À la nuit, il est un matin.
شب را سحری هست
Le pays s'est assombri par l'ignorance des mollahs,
Mais la lumière réside dans la prison.
تاریک شده مملکت از جهل ملاهان
La libre pensée est un sucre sur les lèvres,
نور هست به زندان
À la nuit, il est un matin.
اندیشه ی آزاد به لب ها شکری هست
شب را سحری هست
Il porte un turban sur la tête et une longue barbe,
C'est une comédie de faux-semblants.
عمامه به سر دارد و یک ریش درازی
On dirait bien que le licou de la patrie est entre les mains d'un âne,
یک دغدغه بازی
À la nuit, il est un matin.
انگار که افسار وطن دست خری هست
J'ai vu la gauche, j'ai parlé de la gauche, mais la gauche n'est d'aucun secours,
شب را سحری هست
Ni confidente, ni alliée.
L'islamo-communisme est un péril pour le monde,
چپ دیدم و چپ گفتم و چپ نیست مددگار
À la nuit, il est un matin.
نه مونس و نه یار
اسلاموـکمونیسم به دنیا خطری هست
La pluie de l'honneur abreuve la plaine et la prairie,
شب را سحری هست
Les fleurs de la patrie.
Hélas, même parmi les fleurs, il y a une étincelle destructrice,
باران شرف آب دهد دشت و چمن را
À la nuit, il est un matin.
گل های وطن را
La patrie est devenue un jardin plein de fleurs, mais des fleurs effeuillées,
افسوس که در بین گلان هم شرری هست
Sans guide et sans tête.
شب را سحری هست
Dans la forêt de l'Islam, il y a encore une hache,
À la nuit, il est un matin.
میهن شده یک باغ پر از گل، ولی پرپر
بی رهبر و بی سر
Ô « Disparu », ne te lamente pas, il y a l'espoir de « Zafar » (la Victoire),
در بیشه ی اسلام هنوز هم تبری هست
À la nuit, il est un matin.
شب را سحری هست
«غایب» تو مکن ناله، امید ظفری هست
شب را سحری هست.
به حلقِ دامِ طالب نیست دیگر پای آزادم
نخواهد سرمه ی چشمش کند خاموش فریادم
صدای رفتگانِ راه آزادی کنم خود را
هراسم نیست از مشکل دبیرِ عزم فولادم
به برگ خاطراتم نیست دیگر آیه ی قرآن
روندِ شعرِ پرخاشم کند مسرور و دلشادم
اگر چه تندرستی نیست یارِ فصلِ پاهیزی
بهارِ آرزو ها سفت سازد بیخ و بنیادم
حقارت نیست دوشی را که خم گردیده از زحمت
به باغِ عشق آزادی هنوز هم سروِ شمشادم
ز دینِ زن ستیز امیدِ بهبودی مکن مطلب
روندِ انقلابِ زن تفاخر کرده اجدادم
به مهسا و به فرخنده چنان اندیشه میبالد
که بر پای شهامت ها زعقل وهوش دل دادم
معلم خواند قرآن را و گوشم رفت از دستم
نهادم گردنم بیخود به زیرِ تیغِ جلادم
اگر سرکرده گُل ریزد به روی دامن اسلام
چه آموزم من غایب ز لغزش های استادم ؟
بهار آمد و گلها شکفته رنگ زمان
بهار آمد و گویی رسیده باز خزان
نه یک شکوفه که ما را کند دمی دلشاد
نه یک نسیم که دل را دهد طراوت و جان
به جای نغمهٔ بلبل، هزار ناله ی دل
به جای عطر گلی، منجلاب دود فشان
به جای سبزه و گل، خار و خس به باغ آمد
به جای شادی ونزهت، به گوش تیغ اذان
کجاست آن همه زیبایی و طراوتِ دشت؟
کجاست آن همه امید و آرزوی نهان؟
بهار آمد و دلها پر از غم و درد اند
به جای خنده و شادی، نشسته آه و فغان
بهار آمد و باز هم بهار بی لذت
بهار آمد و میهن هنوز دست خسان
به جای شبنمِ گل، خون چکد ز دیدهٔ ما
بی جای سوسن و سنبل هزار قتل جوان
به جای بوی خوشِ خاکِ نمزده در دشت
شمیمِ مرگ رسدبر تمامِ کَون و مکان
بهار آمد و خون جای لاله روی چمن
به جای رقصِ پرنده، صدایِ تیر و کمان
بهار آمد و دلها شکسته و خسته
به جای جشن و تماشا، همه عمامه پران
بهار آمد و اما نه آن بهارِ قدیم
که بود مژدهٔ وصل و امیدِ بی پایان
به جای عدل و عدالت، نشسته جور و جفا
بهار آمد و ظلم و ستم به پیر و جوان
بهار آمد و امید غایب هست امروز
بهار آمد و در دیده ها خمید خزان
درون دل
به درون دل رسیدم، ز سرم پریده هوشم
به لبم رسیده جانم، میی نارسیده نوشم
طلبِ بهار دارم، دل پر خمار دارم
غم زندگی چنان است که از آن خمیده دوشم
همه گفتگوی بیجا، ز بهشت و حور و الله
تو مکن زیاده حرفی که به جان رسیده گوشم
نه هراس مرگ و رحلت، نه شناس خواب غفلت
چو روند آب دریا، به تَنِش همیشه کوشم
چو شوم ز خویش غایب، نبود ضرور نایب
به رسومِ دین و مذهب، تو مکن سپیده پوشم
بزن آتشی به جانم که ز شیشه سنگ سوزد
برود لقای دنیا، ز دو چشم شیشه پوشم
به زبان دل بگویم، که جهان آرزویم
بُوَد آن نگاهی گرمی، که تو میکنی به سویم
چو رسیده ساز و آهنگ، زدیار گرم فرهنگ
نبود نیاز بر جنگ، که ز کینه دست شویم
همه حرف بی نزاکت، زخسان بی شرافت
ز روند بی لطافت، شده بغضی در گلویم
پسر غیور هستم، خوش و پر سرور هستم
خُرم و صبور هستم، اگر هم زنند به رویم
می ناب در صبویم، به ره ای خودم بپویم
رهی دیگری نجویم، نه «خدا خدا» بگویم
چه کنم اگر عجایب، دهدم نشان «غایب»
زهمین سبب گمانم که حضورکرده خویم
به طعنه گفته یارم نو بهار است
بکن عشرت که یارت در کنار است
نمیداند زمستانم رسیده
به سر برف سفیدی استوار است
دل از این عمر کوتاه ناله دارد
زپیری منکر و در غم دچار است
اگر چه هم هراسی نیست در دل
ز رفتن، دل، گمانم بیقرار است
به سینه میزند با داد و فریاد
پیامش بر رگانم انتشار است
اگر چه من نمی ترسم ز مردن
برایم زندگی پر افتخار است
توانِ نا توانی را ندارم
توانا رفتنم در اختیار است
چو نظمی نیست در عالَم، گمانم
سر عالِم همیشه در غبار است
اجل بر کلبه ام در زیر بالشت
شبانه تا سحر در انتظار است
شوم غایب به عمق کهکشان ها
که آنجا روز و سالم بی شمار است
پدر رفتی و در ماتم نشستم
Mon père, tu es parti, et je me suis assis dans le deuil,
جنون آمد سرم با غم نشستم
La folie m'est venue à l'esprit, et je me suis assis avec le chagrin.
تو بودی رهبرم، بودی خدایم
Tu étais my guide, tu étais mon Dieu,
که دور از خالق عالم نشستم
Si bien que loin du Créateur de l'univers, je me suis assis.
به دل زخم عمیق از دوری تو
En mon cœur, une blessure profonde est née de ton absence,
بدون دارو و مرهم نشستم
Sans aucun remède ni baume, je me suis assis.
به اوج خاطراتم جای داری
Tu demeures au sommet de mes souvenirs,
به جایم مغلق و مبهم نشستم
Tandis qu'à ma place, confus et obscur, je me suis assis.
گریزان گشتم از هر دین و مذهب
Je fuis désormais toute religion et tout dogme,
خرد گوید که من موهم نشستم
La raison me dit que dans l'illusion, je me suis assis.
شدم غایب به باغ خاطراتم
Je suis devenu « Disparu » au jardin de mes souvenirs,
به گل ها پهلوی شبنم نشستم
Et auprès des fleurs, à côté de la rosée, je me suis assis.
پُر سوز ترین ناله بُوَد ناله ی هجران
چون ناله و فریاد نی از هجر نیستان
دوریم ز یاران و عزیزان و ز میهن
من رفتم از ایران تو از کشور افعان
فرهنگ و زبان اند یکی بهر من و تو
هستیم به هم بسته ز اجداد و نیاکان
در شعر و ادب نیست برابر کسی با ما
گهواره ی فرهنگ من و توست خراسان
آتش بزد آثار پُر از دانش و از علم
تازیدن اعراب ملخ خور بیابان
کوروش که شاهنشه ی با قدرت ما بود
در فتح بنا کرده همه پایه و بنیان
دوری ز وطن سخت بود جان برادر
دلتنگ شده ای در قفس ملک غریبان
بنشین به برم با خوشی وساز ودف و نی
بیرون بشویم زود از این حال پریشان
چند شعری ز حافظ شِنَو و چندی ز رومی
تا زخم دلت را بکند مرهم و درمان
تو یادی ز خیام بکن با مَیِ نابی
چون عمرِ گرامی برسد زود به پایان
بر خویش ظفر بودم و دور از وطن خویش
غایب شدم از دیده و با دیده ی گریان
خبر آمد که یارم رفته کابل
حجابی بر سرش پوشیده کاکل
خزانِ زندگی آمد به باغم
تباه شد غنچه ها و گلشن و گل
نمیبینم دگر در صبحِ صادق
نما و جلوه ای پُر شور بلبل
ندارم انتظار و صبر نامه
که یارم رو نموده بر تغافل
به دندان و به سر دردم شدید است
ندارم در دهن نقل و قرنفل
برو «غایب» به باغ دوستانت
مشامت تازه کن با عطرِ سنبل
با کُمک استاد نذیر
خواب دیدم که مکتبم باز است
صنفها پر ز شور و آواز است
تخته از درس ما ســـــفید شده
ســـینه ها گلشن امـــــید شده
صحبت دلـــــــربای استادان
خوش تر آید بگــوشم از آذان
قلم از شــــوق میــرود با سر
کاغذم میـــپرد به روی دگر
همه مغروق درس و آموزش
«غایبی» خواست از همه پوزش
مثنوی خواب با دو چشم خمار
غزل از خواب می شود بیدار
سوی تشناب میروم مجبور
در دهن بوی میخک ونسوار
چشم ها در ورم ز خویش روند
بینی پر سوزِ گرده های بهار
سر زغم موی خویش میریزد
موی حاضر به دادگاه شمار
آبرو می خرم ز آب راون
تا زچشمم رود نشست غبار
بعد از آذان شیخ می بینم
گردن نو جوانی را در دار
سخت دلتنگ ناله ها دارم
زچنین وحشت و ازین رفتار
خاطرم را کشید سوی دگر
سوی زندان بین برج وحصار
حجره ی تنگ و تار و بد بویش
میبرد از دلش توان و قرار
در امید رها شدن روزی
شعرآزادی میکند تکرار
به کتاب مقدست ای شیخ
ژاژ ها بیش از هزارِ هزار
شرعیت چون از این کتاب آمد
آیه ها، سوره ها، روند به کار
همه دین شما خرافات است
من ز آیین تان شدم بیزار
من به قانون شرعیت شاشم
ز خدای شما کنم انکار
نیست ترس و هراس در سخنم
خوب و بد را زخود کنم اقرار
مرتدم افتخار از آن دارم
تا ابد میکنم به آن اصرار
نیست در دل دگر مرا بیمی
که به مشکل مرا کنند دچار
عمر پایان رسید و می میرم
بر توقف حیات گشته سوار
خطاب به استاد نذیر
ظفر ای شاعر رحیم و ستار
روی خشمت مشو تو زود سوار
من نیم شاعر و نه اهل ادب
نظم گویم کمی به روز و به شب
تا وظیفه ز من گریز نمود
دامن چرت و پرتِ عقل گشود
واژه ها رقص میکنند به زبان
نکنم بسته از هراس، دهان
هر چه گویم ز خویش میگویم
زندگی را روان می جویم
هیچ بودم همیش و هیچ هستم
تابو را سخت با خرد بستم
با خدای تو من ندارم جنگ
ذات او پوچ و حرف اوست جفنگ
بکن حالا تو شعر خود تکمیل
که تو داری توان بیش ز فیل
من بیچاره با لغات فقیر
در خرد گشته ام گدا و اسیر
در امید وصال تا ابدم
تک تک ساعتم بود قدمم
بر خیز ای برادر با همت و غیور
تا خواهران را ز بلا ما رها کنیم
باید که در ستیز جهالت به ملک خود
با خوا هران غمزده لطف و وفا کنیم
بر خیز تا که دین و مذهب و افکار شوم را
از لا بلای قدرت حاکم جدا کنیم
بنگر نکاح دختر کودک به طالبی
باید که عدل و داد به جای خدا کنیم
ملک و زنان ما به غنیمت گرفته اند
این جاهلا ن را به سیاست فنا کنیم
خوشا آن دل که هرگز غم ندارد
که درد دوری، و ماتم ندارد
خوشا آن میهن آزاد و عادل
که مردم فکر بیش و کم ندارد
خوشا راهی که ظلمت نیست در آن
که هموار است و پیچ و خم ندارد
خوشا گرمی سر از نوش جامی
که فکرِ سوزشِ عالم ندارد
خوشا گُل در لبِ جوی روانی
که هرگز حاجت شبنم ندارد
خوشا دیدی ز فرگشت و تکامل
که باور بر گِل و آدم ندارد
بدا زخمِ دلِ بیمارِ «غایب»
که میسوزد ولی مرهم ندارد
در بیابان بر کبوتر، گندم و ارزن یکیست
لاش دور از مملکت را خارج و میهن یکیست
آنکه او را نیست دانش در امور شهر ها
در گمان کاذب او کوچه و برزن یکیست
بر سر انگشت غافل نیشی گر رفته فرو
خله ی خارِ گلی با خله ی سوزن یکیست
حکم زندان می دهم اسلام را ، در دادگاه
چونکه در اسلام دایم، رهبر و رهزن یکیست
شیخ و ملا را نباشد مشکلِ جای و مکان
بهر صیغه کردن زن، مسجد و مسکن یکیست
در خیابان با شلیک آن یکی مأمور پست
چشم بینای جوان را، آتش و آهن یکیست
عرصه ی رزم آوران را دقت آید در نیاز
در دفاع از جان خود، کج دار با مشکن یکیست
شاشزاده دست برده زیر شاش حاکمان
در امور اقتصادش، خازن و مخزن یکیست
جان خود غایب فدا در راه آزادی کند
نیست او را ترسی بر سر، خفتن و رفتن یکیست
روی بام نا امیدی دزد عشقم، پَر به سر
صاحب این خانه میبیند مرا، من بیخبر
مَردُم از حیرت، همه ساکت، تماشا میکنند
انتظارِ دیدنِ یار هستم و با چشمِ تر
گوش من هم انتظار یک صدای پای اوست
بخت بد، امواج، من را میگذارند پشت دَر
میزنم خود را به چشمش با دلِ پر درد خود
گشته ام نا دیده در چشمانِ این بیدادگر
وقتی میخندد، اگر چه نیستم مضمون او
دارم انگار بر لبانم، شورش شهد و شکر
روز ها ایستاده ام، دستِ دعا سوی خرد
عقلِ نا فرجامِ من هم، نیست جز خون جگر
روزی می افتم زبام و می روم از خویشتن
یک صنم دل را رباید، صد صنم در دَور و بر
با کی گویم دردِ دل، دیوانه میگویند مرا
ساکنانِ شهرِ من، با حکمتِ خیرالبشر
غایبم حالا ز چشمِ دشمنان بد گمان
عمرِ از دست رفته خواهد لذتِ آخر سفر
خرد به داد رسد چون که رو به دام هستم
مدام در طلبِ قطره ای مُدام هستم
کبوترم به خیال بقال دانه فروش
دو بال بسته، نشسته به روی بام هستم
شکسته ساغر من زیر سنگ سخت جفا
اسیر دست پریچهره چون غلام هستم
دلم ز تنگی درِ سینه می زند به شتاب
چو اسب وحشی بیتاب و بی لگام هستم
ز دست ساقی و بقال و آن پری رویم
میان آتش عشقم، مگر که خام هستم ؟
چو غایب از درِ لبتشنگی گذر کردم
روان به سوی سراب و به فکر جام هستم
خطاب به دکتر میترا
Accourrez, Docteur, car la douleur de l'âme me tue,
دکتر بیا که درد روان میکشد مرا
Les mollahs et leur tyrannie envers les femmes me tuent.
آخوند و ظلم شان به زنان میکشد مرا
La cruauté et la terreur du monde me tuent,
بی رحمی و ترور جهان میکشد مرا
Des centaines de milliers de secrets cachés me tuent.
صد ها هزار راز نهان میکشد مرا
Je n'ai nulle crainte de quitter ce monde,
Ô vous, soleil de la froideur des cœurs impuissants,
من را هراسی نیست ز رفتن ازین جهان
Ô symbole de l'espoir, vous, le réconfort de l'âme,
Vous, la lumière dans le caractère et la conduite des gouvernants.
ای آفتاب سردی دل های نا توان
Par votre clarté, vous avez offert un présent à l'Iran,
ای مظهر امید، تو ای راحت روان
Avec un cœur pur et la douceur d'une parole si suave.
ای روشنی به خصلت و کردار حاکمان
ایران را ز روشنی ات دادی ارمغان
Vous portez en votre corps la douleur au cou et la maladie,
Pourtant, vous ne bâtissez point votre demeure dans le matérialisme et l'argent.
با قلب پاک و لذت شیرینی در بیان
Vous avez à vos côtés les grands esprits de votre patrie,
Et votre départ tirera des larmes des yeux de vos proches.
داری تو درد گردن و بیماری بر تنت
Posez une main sur notre visage, ô tendre alliée.
در مادیات و پول نسازی تو مسکنت
داری تو در کنار، بزرگان میهنت
L'islamisme est un péril pour les peuples,
اشک آوری به چشم عزیزان زِ رفتنت
Pour la jeune génération, il est la piqûre du scorpion de la raison.
Si le guide est invisible pour le peuple de l'Iran,
دستی گذار بر رخ ما، یار مهربان
L'amour de la patrie bouillonne en votre cœur tel un calice.
Ô coupe pleine du vin de l'amitié, ne vous dérobez pas aux regards.
اسلامونیسم یک خطری بهر مردم است
نسل جوان را به خِرَد نیش گژدم است
L'Islam n'est pour la femme en ce monde que souffrance et deuil,
رهبر برای مردم ایران اگر گم است
En toute affaire, il est source d'injustice et de profonde tristesse.
عشق وطن به قلب تو در جوش چون خم است
Votre volonté de combattre est aussi ferme et solide que l'acier,
Vous dire le modèle de toutes les femmes serait encore trop peu.
ای جام پر شراب رفاقت مشو نهان
Ô renouveau du combat, ne transformez pas les fleurs en automne.
اسلام بهر زن به جهان رنج و ماتم است
Vous vous envolerez vers l'éternité, vers le jardin,
در هر امور مایه ای بیداد و پر غم است
Vous êtes l'amour qui ravit le cœur du peuple de votre patrie.
قصد نبرد بر تو چو فولاد محکم است
Votre noble demeure sera le cœur de vos amis,
الگوی زن به جمله زنان گویمت، کم است
Vous apparaitrez à nos yeux telles les fleurs d'un roseraie.
Vous partez, et le cœur pousse des gémissements derrière vos pas.
ای نو بهار رزم به گل ها مکن خزان
Quand nous verserons des larmes face à votre absence,
پرواز میکنی به ابد سوی بوستان
Ne nous laissez pas seuls au milieu de ce déluge de pleurs.
هستی به مردم وطنت عشق دلسِتان
Dans nos yeux si effrayés et empreints de tristesse,
آرامگاه خوب تو، دل های دوستان
Apportez la joie par la danse du tango et de la salsa.
ظاهر شوی به دیده چو گل های گلسِتان
Emportez-nous au plus haut de la félicité, vers le ciel.
تو میروی و دل ز پَسَت میکند فغان
Le jour de votre départ, je me ferai le serviteur de votre demeure,
Le gardien de la lumière rayonnante de votre étoile.
وقتی که در فراق تو کردیم گریه ها
Les fleurs se rassembleront tout autour de votre lit,
ما را به سیل اشک، تو تنها مکن رها
Et je verserai mes larmes sur vos pétales effeuillés.
در چشم های پُر زِ هراس و حزین ما
Votre nom chéri est gravé comme un emblème dans nuestros cœurs.
شادی بده به رقص زِ تانگو و سالسا
De la poussière de vos pas, je ferai le khôl de mes yeux,
ما را ببر به اوج خوشحالی به آسمان
Et j'écouterai vos paroles comme un précieux enseignement.
Chacun de vos appels résonne dans mon esprit et ma poitrine,
روزی که میروی بِشوَم خادم درت
Bien que je sois « Disparu » (Ghayeb), je sacrifierai ma vie pour vous.
هم پاسبان نور درخشان اخترت
Sur mes propres yeux, je poserai les pas de ceux qui restent.
گل ها شوند جمع به اطراف بسترت
ریزم سرشک بر سر گل های پَرپَرت
نام عزیز توست به دل های ما نشان
بر چشم خویش سرمه کنم خاک پای تو
چون پنبه ی به گوش نهم گفته های تو
پیچد به مغز و سینه ی من هر ندای تو
هر چند که «غایبم»، بکنم سر فدای تو
بر روی چشم خود بنهم پای ما ندگان
دل مظلوم من داور ندارد
کسی حرف مرا باور نداد
مریزان اشک گرمم را عزیزم
که دریا گردد و گوهر ندارد
بدا بر حال مرد سالم العقل
که دانا باشد و همسر ندارد
بمیرد آن گروهی انقلابی
که قدرت دارد و رهبر ندارد
چه غمگین هست کفتر باز کابل
که ارزن دارد و کفتر ندارد
کی آید از دل پُر درد عاشق
که در جنگ وفا خنجر ندارد
دروغی جنت پُر ریگ تازی
چو حور تشنه لب کوثر ندارد
امان از فتنه ی چشمان غایب
که دل دارد ولی دلبر ندارد
دین و مذهب قاتل اند و کس نمیداند چرا
دوستان زین غافل اند و کس نمیداند چرا
خاک ما اشغال گشت و خون ما روی زمین
رسم و قانون باطل اند و کس نمیداند چرا
عدل و منطق با قضاوت دشمنی دارد مگر
دادوَر ها جاهل اند و کس نمیداند چرا
در سیاست هر مخالف سر به سوی آسمان
پای ها اندر گل اند و کس نمیداند چرا
شاه و دین هر دو فدای میهن صد پاره ام
دشمنان در محفل اند و کس نمیداند چرا
صد هزاران با خرد داریم در گنجِ وطن
دزد و قاتل عامل اند و کس نمیداند چرا
سفره ها خالی زچور خاینان بی شرف
نقد ها هم نازل اند و کس نمیداند چرا
مغز ها در هجرت اجباری خارج از وطن
همرهان در داخل اند و کس نمیداند چرا
غایب، هر جا جنگ پارتیزان بر پا می شود
جنگجویان واصل اند و کس نمیداند کجا
روز مادر است و مادر بر مزارم آمده
گویی جانی دیگری چون نو بهارم آمده
مادرم با بیقراری گریه دارد بهر من
لیک خوشنودم که مادر در کنارم آمده
قطره ای از اشک او بر روی خاکِ من چکید
خاطر تلخی به یاد از غمگسارم آمده
یادم آمد لحظه های بردنِ من سوی دار
اشکِ چشمِ مادرم در استتارم آمده
دست ها بسته به پشتم خنده بر لب داشتم
ریسمان در گردنم بر احتضارم آمده
آه سرد از سینه آمد تا بسوزاند جهان
جشن آزادیی میهن انتظارم آمده
مجرمم از بیگناهی رفته ام بالای دار
صورتِ بیرنگ مردم از غبارم آمده
از صدای پای مادر سنگِ قبرم داد زد
مادرم بهرِ نجاتم روی دارم آمده
مادرم، غمگین مباش از رفتن من روی دار
کوکبی پر افتخاری بر مدارم آمده
زندگی ام نقد آزادی میهن می شود
صد هزاران رزم آور در شمارم آمده
مقصدم آزادی و خوشنودی هممیهن است
غایبم اما شجاعت در شعارم آمده
«زن»
من دفاع از حقوق زن دارم
جنگ با اهل اهریمن دارم
نیست در دست من چو تیر و تفنگ
آتش ی خفته در سخن دارم
من به قرآن ندیده ام خوبی
عشق انسان و هموطن دارم
اعتراضیست بین سینه ی من
پرچم ی سرخ ی در لحن دارم
فحش اندر دهان من ساکت
از ادب مُهری بر دهن دارم
در رَوِش های مشت و کوب و لگد
دل صد پاره بهر زن دارم
سوره ی النسا که میخوانم
نقدی در امر با «زدن» دارم
وقتی سنگسار میکنند زن را
خواهش قتل اهریمن دارم
زن بُوَد خواهران و مادر ما
بوی این واژه با خُتَن دارم
کعبه را مینهم به پای زنان
ز احترامی که من به زن دارم
مَنِگر سردی کنش به برم
خون ی پُر جوش در بدن دارم
گفته اند میکشند مرا روزی
ترس ازین نیست، آنکه من دارم
ندهندم نماز و غسل و کفن
من که پرواز بی کفن دارم
رَوَم عریان همچو آمده ام
من نه یوسف نه پیرهن دارم
چون قمار است رفتن جنت
آرزو های باختن دارم
نا امیدم کند ز اوج نفاق
گل ی پرپر که در چمن دارم
غایب است چون زبان حال زنان
شعله در قلب خویشتن دارم
شنیدم که پریگک نی نواز هست
شبانه هر دو در بهرِ تو باز است
بجنبان کون و پای و سینه و سر
که رقص تو برایش دلنواز است
چو میده میده می رقصی عزیزم
دلش چون شمع مجلس، در گداز است
پریگک را دهم جان و دل خویش
ز بخت بد پریگک بی نیاز هست
من هستم «غایبِ» میدان و محفل
به میدان و به محفل رمز و راز است
وقتی، ما، در کنار هم بودیم
مشترک در نشاط و غم بودیم
روی کامنت کشتن افغان
باطن خویش میکنی عریان
جزء را کل تو میکنی جانم
منطقت را ضعیف می دانم
تو ز افکار هرزه دور بشو
به ره ی عشق دوستانت رو
کاوه آهنگر تو هموطنت
کن لباس نبرد او به تنت
شو فریدون بُکش ضحاکت را
بکن آزاد خاک پاکت را
«غایبت» را مکن تو غیب دگر
پیروی کن تو از حقوق بشر
یوغ استبداد دارند دوستان ما به دوش
نیست دیگر راه حل فریاد و افغان و خروش
رفته دل ها درفریب گفته ها از شاه و دین
گوشِ دل پوشیده چشم، از گفتن و پندارهوش
هموطن پرهیز کن از خوردن نان نفاق
گر سخن دل بشکند، لب را به خاموشی بِپوش
سنگ کینه دور افگن از دل نا راحتت
خاک میریزد به روی صحنه های گفت و نوش
با زبان، دل را شکستن نیست کارِ مشکلی
نورِ حرفِ پر لطافت روشنیی چشمِ گوش
سنگدل هم گر تو هستی، نرم کن رفتارِ خود
آتشی در شیشه زن، تا سنگ از آن آید به جوش
دیده را باید گشودن، گام اول لازم است
نرم رو تا گرد پایت نقشه را سازد خموش
خواب غفلت کم کن و آزاد شو از بندِ دین
از خیالت دور کن الهام و الله و سروش
بوی آزادی ریسده بر مشامم «غایبا»
تا ابد نابود گردد زاهد میهن فروش
صبحدم، آذان خود را شیخِ زندان میدهد
بر سرداری شجاعی درس وجدان میدهد
عاقلانه جمع گردید، گلرخان میهنم
بلبل شیدا درون یک قفس جان میدهد
طالب جاهل به زن شلاق در میدان زند
این شکنجه در حق زن بوی قرآن میدهد
ظلم و استبداد خارج رفته از عقل و خیال
گوله بر چشم خردمند و جوانان میدهد
چون رژیم فاسد شان گشته لرزان از هراس
شیخ و زملا را به جای خنده گریان میدهد
متحد گردید مردم، دست شویید از نفاق
اتحاد هموطن صد گونه امکان میدهد
ای جوان با شجاعت رو به میدان نبرد
چون رژیم فاسدان امروز تاوان میدهد
روز پیروزی که نزدیک است نالانش مکن
نقد آزادی میهن، خون یاران میدهد
«غایب» بیچاره دست خالی رفته در نبرد
شعر هم شمشیر شاید دست انسان میدهد
«صدای ایران»
پاک سازد از بلای دین و مذهب، خاک من
اتحاد شهروندان، در تن صد چاک من
چرخ گردون روز و شب گویی هلاکم میکند
درد و آه من به گریان آورد افلاک من
بچه های ناز من را تیر باران کرده اند
انقلابی شعله گیرد در دل بی باک من
حاکمان بر صورتم شال شرعیت می کشند
تا نریزد کس به حلقم شیره های تاک من
ثروتم تاراج گشت و مَردُمم بی خانمان
از حریر دین کردند جامه و پوشاک من
آب هامون گشته مصرف در وضوی طالبان
خشک سالی خشک کرده گلشن نمناک من
شستشوی مغز اطفالم به مسجد های شان
سنگ استبدادی روی شیشه ی ادراک من
جلوه ی مهسا و آرمیتا ربودند از برم
با حجاب جبری روی صورت غمناک من
ارتشم از خواب برخیزد، بگیرد اسلحه
تا بر اندازد رژیم دشمن نا پاک من
اهتزاز موج «غایب» در فضای مرتدان
سر، جدا از تن، نماید دشمن ضحاک من
ديگر مگو که خلق طرفدار طالب است
چشم اميد بسته به كردار طالب است
بنگر زباله ها كه دهند نانِ كودكان
اين فاجعه به دامن انكارِ طالب است
مردم ز ترس جان به هر جا مهاجرند
چيزى دگر مجوى، گنهكارطالب است
قانون شرعيت شده قانونِ طالبان
اين نقشه ى امارت غدار طالب است
دراعتراض، دختر و زن ضربه میخورند
اين امر دين، مطابق افكار طالب است
با خمره هاى ماست پر از شيرخشخاش
ترياك همچو پول ، نگهدار طالب است
انگار در امارت پُر ریگ تازیان
نفت و طلای زبده خریدار طالب است
تیرور کرده اند وطنم سال ها همیش
زخمی و لنگ و شل همه شهکار طالب است
«غایب» شدم ز مملکتم نیمه قرن پیش
این ها همه ز ضربه بسیار طالب است
فرگشت
فرشی از تار خرد بافته بر سر دارم
چو خدایم خرد است نوری ز اختر دارم
راز هستی بودم چتری به باران عدم
قطره سیلاب شود بحری ز گوهر دارم
چه ستایش بکنم آنکه ندارد خردی
سیر فرگشت که در دیده چو گوهر دارم
هر چه مخلوق بود خالق او مخلوق هست
من ز مخلوق فلک خلقت بهتر دارم
زورق هستی من مضطرب از ظلم و ستم
جودی را از دل موجود چو لنگر دارم
دین در غارت میهن چه ستم ها که نکرد
بغض از آن در بدن خویش سراسر دارم
قوم اشغالگران کرده غنیمت وطنم
من ز خون دل خود لشکر و افسر دارم
نروم باز به پشت گَلَه ی بی خردان
نه گِلَه از لگدی در عقبِ خر دارم
تیر دشمن نرسد بر دلِ آشفته ی من
من در این شعرِ پُر از خون که سنگر دارم
بر سرم سایه ی از بالِ هما جا کرده
سر بلندم ، که من سایه ی شهپر دارم
قرن ها مردم ما گوش به عرعر دادند
بدهند گوش به من، حال که عرعر دارم
عشق آزادی مرا بسته به زنجیر عمل
همچو نی بر تن خود بند مکرر دارم
من به گل های گلستان خودم می نازم
لیک افسوس که این ها همه پرپر دارم
غایب از نور خدایان خودش روشن شد
مفتخر از همه یاران ی که در بر دارم
گفته تاریخ با صراحت، دزد و پیغمبر یکیست
در رسومِ دینِ اسلام، قاتل و رهبر یکیست
سال ها در پای منبر گوش دادم شیخ را
گفتمانش پُر جفنگ و وعظ با عرعر یکیست
زن ستیزی میکنند و میکشند آزادی را
مغز آخوند از حماقت با دماغ خر یکیست
میکشند بالای دار، آزادی خواهان دلیر
نزد جلاد مسلمان، اصغر و اکبر یکیست
شهوت پیغمبری با دخترش، بوی بهشت ؟
در کدامین ملک دنیا، دختر و همسر یکیست ؟
هموطن آزاده باش، اشغالگر را کن فنا
در نگاه پُر شرافت، میهن و مادر یکیست
دست کش از مُهر و تسبیح، با خرد رفتار کن
حمدِ الله کردنت با خاک غم بر سر یکیست
میچکد از خامه ام خون، کُشته ام اسلام را
در نبرد بی سلاحم، واژه و خنجر یکیست
ظاهرم اما ز پیروزی ندیدم روز خوش
در دیارِ کور فکران غایب و مُضمَر یکیست
استفاده از شعر استاد نذیر
در صحنه های نیک دل آرای زنده گی
پیش ازفرا رسیدن فردای زنده گی
هر کس قبول کرده مدارای زنده گی
کردی دلم گرو تو به سودای زنده گی
ای موج خوش ترانه ی زیبای زند گی
ما را بِبر به اوج تمنای آرزو
دریا مکن به پای دل ما تو آب رو
چرک ریا نمیرود هرگز به شستشو
روشن بکن گذشته ی ما را به جستجو
ای خاطرات صفحه ی زیبای زند گی
با رنگِ سرخ برگِ گلِ افتخار ما
در پرده ی خیال پس از انتظار ما
نا دیده گیر جمله غم بی شمار ما
یک ساعتی عوض بنما در کنار ما
تصویر بی بدیل سرا پای زند گی
بالا مقام بوده ز هر گونه گوهری
پُر نور تر بوده ز هر گونه اختری
بر کاهنات عالم مادی چی محوری
ارشاد راه دل کند هر دم چو رهبری
لبخند بی تکلم سیمای زند گی
در اوج میبرد همه حسن و جمال ما
در موج میکشد دل تنگ و ملال ما
در صلح میبرد همه جنگ و جدال ما
تدوین میکند سخن و اشتغال ما
نبضِ دلِ تپیده ی غو غای زند گی
بیگانه میکند ز دلم دیده ی رقیب
مستغنی میکند به برم توشه ی غریب
یک سطح میشود به نظر چاکر ونقیب
بر جاهلان عیان بنماید ره ی ادیب
جامِ بلورِ باده و صهبای زند گی
بر پا کند زلطف به هر میهن و دیار
افتاده بر زمین زغم وغرق در خمار
غایب نموده شاهد واسناد اعتبار
بالا بَرَد ز خاک به معراج افتخار
پر های با لطافت عنقای زند گی
آخر گنهم چیست ؟
یک شب چو بلا دلبری آمد به بهانه
دل را ز برم برد به افسون و فسانه
در سینه مرا دست نباشد که گذارم
دل همچو گهر نزد نگهدار خزانه
آخر گنهم چیست ؟
قمچین مزن ای زاهد دلخورده برویم
کز روی خجالت سخن راست نگویم
گر راست بپرسی ز سخن بازی بیجا
بهتر بود آن دم که ترا هیچ نگویم
آخر گنهم چیست ؟
گفتند قریبان که رهم راه خراب است
درعشق شدم غرق گنهکار شراب است
در دیرمرا نیست دگر رهبری جز عشق
در هر چه سوال است مرا عشق جواب است
آخر گنهم چیست ؟
پامال غضب کرده مرا بخت سیاهی
یک جوی خطا برد ه مرا همچو گیاهی
در بحر غمالوده کنار خس و خاشاک
هر لحظه به من طعنه زند تیر نگاهی
آخر گنهم چیست ؟
فرمان بدهد این دل دیوانه ای من را
ویران بکند دلبرکم خانه ای من را
گندم به جوم ریزد و جو را به جواری
در خاک فنا جوره کند دانه ای من را
آخر گنهم چیست ؟
غایب تو زدی پای به دام رخ یاری
از پیک محبت به خود آورد ی خماری
کی در سر و رویت بزند تا به خود آیی
از راه حقیقت بکنی دور غباری
خطاب به لالا شفیع جان
لالا اگر چه در نظرم خیلی خسته ای
تھمت چرا بھ پای مردم بیچاره بسته ای
بی احترامی خودت ھرگز نکرده ام
تو ساقه ای امید برادر شکسته ای
مشکن دل علیل و ملال برادرت
در کرسی بلند دل من نشسته ای
من را زتار شوم جسارت حریر نیست
الگوی خوب خویش که بر من تو بسته ای
در مشکلات زندگی با دوستان خود
آغوش گرم خویش ھمیشه گسسته ای
زبان حال کیان پیرفلک
مادر، مرا شلیک نمودند به امر دین
یک تیر روی سینه ام و پنج بر جبین
نگذاشتند که سال نهم را کنم تمام
از قهر و خشم، خون دلم جوش بر زمین
مادر، مرا ببخش که تنها نهادمت
با رنج و درد و سوز، بدین حالت غمین
با گلوله های آتش مامور بی شرف
از من ربوده اند نَفَس و قدرت گزین
این جا عدم ز راز ازل حرف میزند
از خالق دروغی و بی دست و آستین
از جمله آن کسانی که الله دیده اند
از آدم و حواء و از آن دزد آخرین
این جا ابد برای من آغوش میدهد
بی دوزخ و بهشت و تن حور عنبرین
مادر، عذا مکن که بر انداز گشته ام
دیگر مریز اشک خود از دیده ای حزین
با خون من چو می شود آزاد میهنم
خوشنود، مردمان از این لذت شیرین
خارج شوند از وطنم، هر چه زود تر
کفتار های هرزه، که هستند در کمین
بهر قیام، اسلحه و شعر لازم است
شیدا و طوطیان و، و همه شعر بر گزین
شاهرخ، گذاشت خشت نخست نبرد را
بر رزم و بر قیام وطندار، آفرین
ننگی نبا شد از کمک میهن غریب
حتا، اگر که اسلحه آید ز سوی چین
«غایب»، بگو تو هر چه خرد میکند قبول
آزادی بیان به هر انسان، بُوَد چنین
معشوقه ی زیبای من، امشب، شب ناز است
رفتی ز برم، زخم دلم تازه و باز است
اینجا به جز از ناله ی دل نیست صدایی
در خانه ی تو دلبرکم، نغمه و ساز است
هر شب به لبت خنده و در سفره طعامیست
در کلبه ی من گریه و در سفره پیاز است
از عشق تو ای آفت جان زار و علیلم
دل هم شده بیتاب و مکرر به گداز است
تقدیر، مرا کرده اسیر و خرِ اسلام
سر گرمی من تسبیح و قرآن و نماز است
اجباری حجابی سیه ی بر سر و رویم
گاهی به رخم اشک تسلی چو نواز است
من شب نتوانم بروم دیدن مامم
در مسکن آزاد تو، شب گردی مجاز است
خوش میگذرد روز تو در کار و به بازار
در منزل من روز دو صد بار دراز است
تنقید حکومت نتوان کرد در این جا
اندیشه و افکار همه با رمز و به راز است
کس نیست در این جا که شود همدم رازم
ترس از عمل فاسد و نا مرد و غماز است
پوزش، اگر از ناله ی من میشوی دلتنگ
گوشیدن این ناله مرا فرض و نیاز است
«غایب» تو صدای زن همجنسگرا شو
کین بانوی بیچاره جگر خون و ایاز است
من به جشن نوجوانان روز محشر دیده ام
هر طرف در خون فتاده جسمِ بی سر دیده ام
طفلکان در زیر آتش جان شیرین داده اند
خانه ها را آتشی بر بام و بر در دیده ام
دیده ام سر ها به دار چاکران تازیان
مرگ خونین جوانان دست عسکر دیده ام
من به باغ باستانم با سرشک گرم خود
غنچه ها ویران و گل ها ریز و پَرپَر دیده ام
در قفس های ملاهای کثیف و بیشرف
بلبلان و مرغکان را بسته بی پَر دیده ام
میزنند با امر دین صد تازیانه بر زنان
داغ شلاق هم به فرق و روی و پیکر دیده ام
خون دل را میخورم جای شراب میهنم
از نفاق همرهان بر سینه خنجر دیده ام
اختلاف پوچ دیدم در قطار همرهان
انتظار مفتی و امید رهبر دیده ام
بیغرض دانم خودم را، لیک هرگز بیطرف
در سیاست، جنگ بین یار و دلبر دیده ام
نا امید امروز هستم با نظار خویشتن
مشق بینظمی به لوح و سنگ کشور دیده ام
غایبا، از سینه ای سوزان بکش فریاد ها
در سکوت، من از خطا هم خیلی بد تر دیده ام
من جوانی را ربودم از تن و جانی که نیست
ناله ها در گوش من از داد و افغانی که نیست
لحظه ی حیرت چو آهینه مرا دارد نگاه
چشم او دوزد لبان نیمه خندانی که نیست
دامن امید اگر پر شد ز گل های فریب
می نهم من غنچه ها را بین گلدانی که نیست
تیغ داغ انزوا در خلوت شب های تار
جرقه میگیرد به پشت و روی افسانی که نیست
ترس از آن دارم در که خوابم بیاید دلبری
میگذارم دل به دست آن نگهبانی که نیست
گر بیاید دلربایی تا بگیرد جان و دل
پای او را جای باشد روی چشمانی که نیست
برج و کاخ آماده کردم در دل ویران خویش
روز و شب در انتظارم بهرمهمانی که نیست
گیرم آمد در کنارم، باز کرد آغوش خویش
گیرمش یک لحظه در آغوش لرزانی که نیست
چون بگیرم بوسه از لب های میگونش دمی
میکند دندان لبم با هر چه دندانی که نیست
چشم جادویش که بر چشمان من چشمک زند
میکُشد من را به تیرِ تیره مژگانی که نیست
اعتاقدی داشتم در خلقت عالَم ، ولی
دین و مذهب را سپردم دست ایمانی که نیست
با عزیزان راز دل کردم درین شعر عجیب
مینویسم خامه ی خود، زیر عنوانی که نیست
میروم در «وحشتستان» تا براندازی کنم
آتشـی بـر طالبان و مذهب تازی کنـم
دختران و خواهران با ظلم طالب در عذاب
میروم تا با خدای شـان زبان بازی کنم
نیست ترس از آتش و از تیر طالب بر تنم
لیک باید همرانِ خویش را راضی کنم
میروم با واژه های پُر ز خون و شعله ور
تا دهن را بسته از هر حاکم و قاضی کنم
میروم در بامیان و بلخ و غزنی و هرات
تا دیار باستان را چهره پردازی کنم
میروم در قلعه های بامیان خوش زمین
در معابد چون گذشته عزم بت سازی کنم
میشوم غایب ز غرب و میروم دنبال نور
تا به میدان خیالم سِحر و طنازی کنم
داخل میهن به دار و زندگی بیرون، بس است
فکر ما پُر از غبار و حالت مجنون، بس است
نا امیدی خانه کرده در دل ما از فراق
التماس رحمتِ شایسته ی گردون، بس است
خودسریی دین و مذهب، کرده ما را نیمه جان
ظلم تازی بر سرما، چوبی هم در کون، بس است
در شرعیت، بر زنان اجباری گردیده حجاب
در محیط روشنان، تدبیق این قانون بس است
بر مسلمان، گفته قرآن، کشتن مرتد رواست
میزنم آتش به قرآن، زندگی در خون بس است
اشک ریزان مادران در ماتم فرزند شان
ناله ی افسوس دل، با دیده ی پُر خون، بس است
هموطن ! بیدار شو، هر گام را چابک گذار
خواب غفلت زیر دین و شیوه ی حلزون، بس است
گفت و نوشِ روشنی انگیزِ آگاهی خوش است
بازیگوشی در نظاره، مثل یک میمون بس است
حال باید با عمل مفکوره را عادت دهی
منطق همواره ی سقراط و افلاطون، بس است
چون که دشنام است رفاعِ جوشِ خشمِ آدمی
نعره ها باید کشیدن، چهره ی گلگون بس است
آرزوی ما بُوَد، آزادی هم میهنان
گفتگوی بی بهای دشمنی افزون، بس است
رنگ تزویر داغی ماند روی تخت اعتماد
پاک سازیم سینه ی خود، حیله و افسون بس است
بوی آزادی مشامم را نوازش میکند
صبر هم اندازه دارد، صابری اکنون بس است
در دل غایب شود پیدا غم هم میهنان
جنگ اقوام هزاره، تاجک و پشتون، بس است
جواب به نذیر ظفر
نشانم داده ای شعر و ادب را
به اشعار تو می بینم طرب را
تو استاد و منم شاگرد پیرت
به سوی تو برم دست طلب را
عجایب در حقیقت پُر ز راز اند
به دیوان تو دیدم من عجب را
من مرتد، ستیزم دین و مذهب
ربودی از شعار من غضب را
برادر ها به دورم جوش دارند
پسندم از وفای تو نسب را
ز تردید ظفر حالم دگر شد
گرفتم زین سبب «غایب» لقب را
به طعنه گفته یارم نو بهار است
بکن عشرت که یارت در کنار است
نمیداند زمستانم رسیده
به سر برف سفیدی استوار است
دل از این عمر کوتاه ناله دارد
زپیری منکر و در غم دچار است
اگر چه هم هراسی نیست در دل
ز رفتن، دل، گمانم بیقرار است
به سینه میزند با داد و فریاد
پیامش بر رگانم انتشار است
اگر چه من نمی ترسم ز مردن
برایم زندگی پر افتخار است
توانِ نا توانی را ندارم
توانا رفتنم در اختیار است
چو نظمی نیست در عالَم، گمانم
سر عالِم همیشه در غبار است
اجل بر کلبه ام در زیر بالشت
شبانه تا سحر در انتظار است
شوم غایب به عمق کهکشان ها
که آنجا روز و سالم بی شمار است
به درون دل رسیدم، ز سرم پریده هوشم
به لبم رسیده جانم، میی نارسیده نوشم
هوس نگار دارم، دل پر خمار دارم
غم زندگی چنان است که از آن خمیده دوشم
همه گفتگوی بیجا، ز بهشت و حور زیبا
تو مکن زیاده حرفی که به جان رسیده گوشم
نه هراس مرگ و رحلت، نه شناس خواب غفلت
چو روند آب دریا، به تنش همیشه کوشم
چو شوم ز خویش غایب، نبود ضرور نایب
به رسوم دین و مذهب، تو مکن سپیده پوشم
بزن آتشی به جانم که ز شیشه سنگ سوزد
برود لقای دنیا، ز دو چشم شیشه پوشم
صبحدم باد صبا میداد این اخبار را
اعترافاتی نمود و کرد این اظهار را
سالها خاکی بلند کردم ز اوراق عجیب
تا به دست آرم کلید صندوق اسرار را
دست بردم در درون قصه های خوب و بد
از دل افسانه ها بیرون نمودم خار را
تازیان یورش نمودند با چپاول بر وطن
صفحه ی تاریخ شاهد دزدی اغیار را
دشمنان ما به جنگ و ظلم و استبداد خود
کج نمودند با خدا هر جاده ای هموار را
با غنیمت کرده اند فرهنگ ما را پایمال
برده اند از میهن ما ثروت بسیار را
صد هزاران سر بریدند با دمی شمشیر خود
با جفنگ دین و مذهب شسته اند افکار را
حال باید کرد نابود دین و مذهب از وطن
تا کَشند از سر زنان، آن چادر اجبار را
گر شود آزاد ملت ها ز اسلا م کثیف
«غایب» بیچاره خواند با همه اشعار را
از لرزش بیقرار دل میترسم
از تک تک بیشمار دل میترسم
دل در پس بوی گل دهد جان مرا
از گلشن پر ز خار دل میترسم
بنشسته ام هر روز به امید ندا
از کرسی انتظار دل میترسم
دل صاف نمودم ز همه کینه خود
از شیشه ی پر غبار دل میترسم
خونابه ز چشمم شده چون جوی روان
از خونِ چو آبشار دل میترسم
در جنگ خدا خون خودم خواهم ریخت
از ناله و از فرار دل میترسم
حالا که جوانی به درم حلقه زده
از رفتن نو بهار دل میترسم
بازی نخورم دگر به دریای سراب
از سستی اعتبار دل میترسم
دل باخته ام به عشق آن چهره پری
از صحبت آن قمار دل میترسم
با نقد تمام بدنم رفته شکار
از قیمت هر شکار دل میترسم
غایب مکن از عشق، می ناب دلت
از حالت پر خمار دل میترسم
صدای رفتهگان
تا سری بر دار رفت و تا تنی از کار رفت
بر دلِ غمگینِ مادر صد هزاران خار رفت
خون پاک رفتهگان جوشیده میگوید ترا
یادی کن از ما که این جا داده و آمار رفت
من نه تنها رفته ام مظلوم، از پیش شما
مرد و زن در اخذ آزادی تو، بسیار رفت
خواهران از کم حجابی خورده اند مشت و لگد
زن ستیزی زیرِ سقفِ چادرِ اجبار رفت
رنگ و روغن میکنند با حادثه قتل و قتال
رنگ حق از صورت هر صفحه ی اخبار رفت
ما جوان بودیم و جان قربان میهن کرده ایم
حیف که اندر سینه با ما، مقصد و اسرار رفت
هموطن آگه شو و زنجیر اسلام را شکن
کز دیار ما، پناه و مهلت و زنهار رفت
میکشند زندانیان را بی وکیل و بی دفاع
سنگ مذهب بیگناه را بر دل اقرار رفت
یورشِ تازی وطن را قرن ها کرده علیل
ثروت و دولت همه در جیب استعمار رفت
غایبم، اما ، صدای رفته گان میهنم
آن که رفته بهر آزادی، بدان هوشیار رفت
سفرنامه بهشت
Un jour, j'allais faire mes courses à bicyclette,
با دو چرخه روزی میرفتم خرید
Quand soudain, ma raison s'est envolée d'un coup.
ناگهان هوش از سرم یکدم پرید
De front, un autobus est survenu sans tarder,
از مقابل بوسی آمد بی درنگ
Et mon visage, du sang de mon cœur, a pris la couleur du vin.
صورتم از خون دل شد باده رنگ
Par malchance, je suis tombé par terre avec mon vélo,
بخت بد، خوردم زمین با چرخ خود
Mes mains et mon visage se sont couverts de sang sous le choc.
دست ورویم پُر زخون از ضربه شد
Mon cœur s'est tu et mon état est devenu critique,
قلب من ساکت شد و حالم خراب
Mes reins et mes entrailles se tordaient de douleur.
کلیه ها و روده ها در پیچ وتاب
Ma douce âme s'est libérée de mes mains,
جان شیرینم ز دستم شد رها
Et ma vie saluait déjà sa propre fin.
زندگی ام بوسه میزد انتها
Ma famille fut informée de ma triste mort,
خاندانم شد خبر از مردنم
Et l'on s'est empressé de me ramener à la maison.
گشته بود عاجل به منزل بردنم
Mon souhait n'était ni les ablutions ni les prières,
آرزوی من نبود غسل و نماز
J'avais dit : « Pour le jour de ma mort, de la musique et des chants ».
گفته بودم : «روز مرگم سوز وساز»
Tous ces lâches m'ont enveloppé dans un linceul,
جمله نا مردان مرا کردند کفن
Comme si une tombe avait pris mon corps dans sa bouche.
گویی قبری برده جسمم در دهن
Un cheikh infâme s'est tenu au-dessus de ma tête,
بیشرف شیخی به بالای سرم
Récitant devant moi la sourate des Infidèles.
سوره الکافرون خوانده برم
Je lui ai dit : « Idiot, ne récite pas le Coran pour moi,
گفتم احمق بهر من قرآن مخوان
Je suis un apostat, et ma pensée est libre dans ses paroles ».
مرتدم، آزاده فکرم در بیان
Soudain, des tonnes de poussière ont couvert ma tête,
ناگهان خرواری خاک آمد سرم
Jetées par mes compagnons, mes amis et mon épouse.
از رفیقان، دوستان و همسرم
Je me suis dit : « Quels compagnons étrangement irrespectueux,
گفتم این یاران عجب بی حرمتند
Ou bien ils manquent de raison et sont plongés dans les ténèbres ».
یا که بی عقل و دچار ظلمت اند
Ils jettent de la terre sur la tête de leur ami et de leur cher,
خاک بر سر میکنند یار و عزیز
Ils sont devenus fous ou ont pris parti contre leur allié.
گشته اند دیوانه و یاور ستیز
Mon oreille sans vie, au fond de cette tombe étroite,
گوش بی جانم میان قبر تنگ
S'est attentivement tendue au son d'une cloche.
داد روزی خویشتن بر بانگ زنگ
C'était la cloche de la résurrection qui disait : « Ô noble homme,
زنگ محشر بود گفت ای ارجمند
Il est temps à présent de te lever de ta place ».
حال باید گشت از جایت بلند
Le chant de l'espoir « Lève-toi » est parvenu jusqu'à moi,
نغمه ی «بر خیز» امید شد فرا
Et la force de me mettre debout nous est revenue.
قدرت بر پا شدن آمد به ما
Pieds nus, je me suis mis en route,
پا برهنه رو به راه رفتن شدم
Devenu capable d'entendre et de parler.
قادر گوشیدن و گفتن شدم
Mon linceul était en pièces et usé par le temps,
هم کفن صد پاره و فرسوده بود
Et une odeur fétide polluait l'atmosphère.
هم تعفن با هوا آلوده بود
Les gens cachaient leurs mains devant et derrière,
دست ها پنهان نمودند پیش و پس
Pour que nul regard ne voie leur nudité.
تا نبیند پشت و پیشم چشم کس
Mais en réalité, je les ai tous vus nus, absolument nus,
در عمل دیدم همه را لُختِ لُخت
Leurs corps couverts de poussière et leurs visages rugueux.
جسم شان پر خاک و صورت ها زمخت
Leurs mains ont fini par abandonner la posture,
دست ها هم ناگزیر کردند رها
Laissant voir leur intimité poussiéreuse et sans valeur.
پشت و پیشِ پُر زخاک و بی بها
J'ai vu là-bas un policier qui se tenait debout,
دیدم آن جا یک پلیس ایستاده بود
Prêt à punir un crime pourtant innocent.
بهر جرم بی گناه آماده بود
Il m'a dit : « Quel est ton nom, homme malheureux ?
گفت اسمت چیست مرد نا مراد
Te souviens-tu encore de ta langue maternelle ? »
تو زبان مادری داری به یاد ؟
Je lui ai dit : « On m'a donné le nom de Rayan,
گفتمش رایان دادند نام من
Et c'est avec la langue persane que je trouve mon plaisir ».
با زبان فارس باشد کام من
Il m'a mis une paire de chaussures en main et a dit : « Va,
جوره کفشی داد دستم، گفت برو
Sur le pont, va chercher la part qui te revient ».
روی پل، کن قسمت خود جستوجو
Le pont était fin comme un cheveu, tremblant de terreur,
پل چو مو باریک و لرزان از هراس
Suspendu au-dessus du feu, tel le Liban et le Hamas.
روی آتش همچو لبنان وحماس
Un fardeau de péchés posé sur mes épaules,
باری روی شانه هایم از گناه
Attaché solidement par une ceinture noire.
بست محکم با کمر بندِ سیاه
J'ai traversé le pont avec l'esprit serein,
من گذر کردم ز پل با سر خُنُک
Car le fardeau sur mes épaules était bien léger.
چون که بار شانه ام بوده سُبُک
Après le pont est arrivé un autre policier,
بعد پل آمد یکی دیگر پلیس
En costume bleu marine, les yeux humides.
با لباسِ سرمه ای با چشم خیس
Il m'a tendu un billet de « Félicitations »,
داد بر دستم بلیت «شاد باش»
Sur lequel j'ai vu écrit : « Grattez ici ».
بر سرش دیدم نوشته : «کن تراش»
En grattant, le mot « Paradis » est apparu à mes yeux,
با تراشیدن به چشم آمد «بهشت»
Et les gens de foi ont dit que c'était le destin.
اهل ایمان گفتند این را سر نوشت
Une porte s'est ouverte devant moi soudainement,
باز شد یک در به رویم ناگهان
Je me suis souvenu du paradis et de ses merveilles.
یادم آمد از بهشت و ارمغان
J'ai avancé et j'y ai vu quelques pièces,
پیش رفتم دیدم آنجا چند اتاق
Ce spectacle a éveillé l'ardeur dans mes deux yeux.
دیدن آورد بر دو چشمم اشتیاق
Sur la porte de l'une, il était écrit : « Les Houris »,
بر درِ آن یک نوشته «حوریان»
Sur l'autre : « Les Éphèbes », et sur l'autre : « Les Corrompus ».
دیگرش «غلمان» و دیگر «فاسدان»
Les Houris étaient des femmes de cent et mille ans,
حوریان زن های صد سال و هزار
Les rides sur leurs corps étaient innombrables.
چین ها بر جسم ایشان بیشمار
Des enfants infidèles, vieux et misérables,
کودکان کافر و پیر و حقیر
Étaient devenus les éphèbes, prisonniers de cette cellule.
گشته اند غلمان و در زندان اسیر
Dans la pièce des Corrompus, j'ai vu en rangée,
در اتاق فاسدان دیدم قطار
Des cheikhs et des mollahs avec leurs turbans, pendus au gibet.
با عمامه شیخ و ملا روی دار
Ailleurs, il y avait un jardin à l'agonie,
جای دیگر باغی بود در حال مرگ
Les branches étaient desséchées et vides de feuilles.
شاخه ها خشکیده و خالی زبرگ
Un oiseau criait « Coucou » sur un arbre,
داد میزد مرغی «گوگو» بر درخت
La vie à son cou était triste et difficile.
زندگی بر گردنش غمگین و سخت
Adossé à un arbre, se tenait le jardinier,
بر درختی تکیه کرده باغبان
Qui nous montrait le bien et le mal.
خوب و بد را میدهد بر ما نشان
Je lui ai dit : « Où donc Dieu trouve-t-il son repos ?
گفتمش الله کجا دارد سکون ؟
J'ai le désir de le rencontrer à présent ».
خواهش دیدار او دارم کنون
Il a dit : « Regarde dans le ciel si silencieux,
گفت ببین در آسمان پُر سکوت
Il s'est attaché lui-même sur sa propre toile d'araignée ».
روی تارش بسته خود را عنکبوت
J'ai vu Dieu cavalier sur sa toile,
دیدم الله روی تار خود سوار
Montant et descendant misérablement.
میرود بالا و پاهین زار زار
Je lui ai dit : « Quel est ton but dans cette affaire ?
گفتمش مقصد ترا زین کار چیست
Serais-tu amoureux, Seigneur ? Qui est l'élue de ton cœur ? »
عاشقی یا رب مگر ؟ دلدار کیست ؟
Il a dit : « Le temps n'a pas de sens pour moi,
گفت بی معنی بود بر من زمان
Moi qui suis le Créateur et qui n'ai pas de demeure.
من که هستم خالق و هم لامکان
J'ai créé les cieux les plus élevés,
خلق کردم آسمان های بلند
Et j'aime compter les jours et les nuits.
در شمارش روز شب دارم پسند
Je compte jusqu'au quatrième ciel,
میشمارم تا چهارم آسمان
Dans quelque temps, ils se déroberont à moi.
چندی دیگر میشوند از من نهان
Je descends jusqu'à la surface de la terre,
میروم پاهین تا روی زمین
Après cela, je veux aller jusqu'au tout dernier ciel.
بعد از آن خواهم روم تا آخرین
Moi qui suis ignorant en calcul et en mathématiques,
من که خنگم در شمار و در حساب
La sourate des Femmes en témoigne dans le Livre ».
النساء شاهد بود اندر کتاب
Je lui ai dit : « Mes pensées sont fragiles à la base,
گفتمش افکار من از پایه سست
Mais votre parole lumineuse est la vérité même ».
حرف پر نور شما باشد درست
J'ai demandé : « Où est donc ce dernier prophète ? »
گفتم آن پیغمبرِ آخر کجاست
Il a dit : « Ce fils d'Arabe est lui aussi sans dieu.
گفت آن تازی پسر هم بی خداست
Il a fait la guerre à Ohod, y a perdu ses dents,
جنگ کرده در اُحد، دندان شکست
Et a refermé sur lui-même la porte de la miséricorde.
درگه ی رحمت به روی خود ببست
Il a tué les siens et d'innombrables proches,
کُشت خویش و اغربانِ بی شمار
Le sang de mes serviteurs est devenu un champ de tulipes.
گشت خون بندگانم لاله زار
Avec le butin, il a déshonoré les femmes,
با غنیمت کرده بی عصمت زنان
C'était un voleur qui appréciait les détrousseurs.
دزد بود و می پسندید رهزنان
Dans le désert, il faisait paître les criquets,
در بیابان میچراند او ملخ
C'est pourquoi je l'ai privé d'eau glacée ».
بهر او تحریم کردم آب یخ
Je lui ai dit : « Le maître Ali est-il aussi avec vous ? »
گفتمش «مولا علی هم با شماست»
Il a dit : « Il est au plus profond de ma fureur, dans le malheur.
گفت او با عمق قهرم دربلاست
Il a dit : Cet homme chauve au cou épais,
گفت این مرد کچل گردن کلفت
N'a pas tissé une bonne perle sur ma toile.
مهره ی خوبی به تارِ من نسفت
Il a décapité sept cents locuteurs du persan,
هفتصد از فارسی زبان را سر برید
Ignorant les lamentations de cent mères ».
زاری صد مادران نا دیده دید
Du fil de mon épée, je l'ai privé de vie,
با دمِ شمشیر بیجان کردمش
Et je l'ai nommé gardien à la porte de l'enfer ».
بر درِ دوذخ نگهبان کردمش
Je lui ai dit : « Ces trois califes sont-ils vivants ?
گفتمش آن سه خلیفه زنده اند ؟
Avec les imams, se sont-ils eux aussi détachés de toi ? »
با امامان از تو هم دل کنده اند ؟
En réponse, il m'a dit : « Ceux-là, par terreur,
در جوابم گفت اینان از هراس
Ont trouvé refuge dans le giron du Hamas.
کرده اند مسکن به دامان حماس
Les uns et les autres me perdent de vue,
این و آن دور اند من را از نگاه
Et par peur, ils sont tombés dans le puits de ma fureur ».
یک دگر از ترس رفته قهر چاه
J'ai dit : « Donne-moi des nouvelles de Marie »,
گفتم از مریم بده من را خبر
Il a dit : « J'ai soufflé de nouveau dans son intimité ».
گفت پُف کردم دو باره در فجر
Je lui ai dit : « Et Jésus est-il le second parmi eux ? »
گفتمش عیسی ای دوم در میان ؟
Il a dit : « La vieillesse m'a rendu impuissant ».
گفت پیری کرده من را نا توان
J'ai exprimé ma gratitude et je suis allé au jardin,
یک سپاسی گفتم و رفتم به باغ
Pour rafraîchir mon cœur, mon esprit et mon cerveau.
تا کنم تازه دل و فکر و دماغ
Son fleuve de lait s'était figé comme du fromage,
جوی شیرش گشته جامد چون پنیر
Nourrissant des centaines de milliers d'animaux.
صد هزاران جانور را کرده سیر
L'autre fleuve débordait de miel,
جوی دیگر از عسل لبریز بود
Mais par hasard, il était bien collant et mêlé de sable.
از قضا پُر چسپ و ریگ آمیز بود
J'y ai trempé le bout d'un doigt,
یک سرِ انگشت بردم سوی آن
Et mon pied a glissé dans le fleuve soudainement.
پای من لغزید در جوی نا گهان
Avec peine, j'ai retiré mon pied du miel,
با صعب پا را کشیدم از عسل
Y perdant ma chaussure dans l'action.
کفش را از دست دادم در عمل
J'ai vu le jardinier و je lui ai dit : « De la nourriture ? »
باغبان را دیدم و گفتم «غذا ؟»
Il a dit : « Je la prépare pour vous à l'instant ».
گفت حاضر میکنم بهر شما
Je lui ai dit : « Une seule brochette de kebab suffira,
گفتمش کافیست یک سیخ کباب
Nul besoin de ragoût en sauce ».
نیست حاجت بر خرشتِ با لعاب
Une rate de poisson fut servie devant moi,
ریه ی ماهی شد حاضر پیش روی
Mon estomac s'est retourné de son goût et de son odeur.
سرنگون شد معده از طعم و زبوی
Je lui ai dit : « As-tu un autre kebab,
گفتمش داری کباب دیگری
Et pourrais-tu me donner un morceau de pain Barbari ? »
هم دهی یک توته نان بربری ؟
Il m'a emmené sous la branche de cet arbre,
برد من را زیر شاخ آن درخت
Mes pieds et mes mains se sont engourdis de surprise.
پای و دستم از تعجب شد کرخت
Il a dit : « Le maudit coucou a fait ses besoins
گفت «گوگو» رید مرغِ بی پدر
Sur mon pain, sur mon assiette et sur ma tête ».
روی نانم روی بشقابم ، به سر
Je lui ai dit : « Du riz aux herbes à la place du kebab ? »
گفتمش سبزی پلو جای کباب
Il a dit : « Le cuisinier s'est mis en grève ».
گفت شوبین رفته بهر اعتصاب
Je lui ai dit : « Alors à la place, un riz Qabili ? »
گفتمش پس جای آن، یک قابلی ؟
Il a dit : « Les talibans ont interdit le Qabili ».
گفت طالب منع کرده قابلی
J'ai renoncé au pain et au kebab,
منصرف گشتم ز نان و از کباب
J'avais soif et lui ai dit : « Une goutte d'eau ».
تشنه بودم گفتمش یک قطره آب
Il a dit : « À cause de la chaleur, il n'y a pas d'eau au Kouthar,
گفت از گرما به کوثر آب نیست
Et une goutte de pluie n'est rien de moins que de l'acide ».
قطره ی باران کم از تیزاب نیست
Je lui ai dit : « J'ai une plainte à porter auprès de Dieu »,
گفتمش دارم شکایت با خدا
Et une fois de plus, il s'est fait mon guide.
بار دیگر بهر من شد رهنما
De nouveau, Dieu comptait les cieux,
باز الله می شمارید آسمان
Je lui ai dit : « Ô Majestueux, ô Miséricordieux,
گفتمش ای ذوالجلال مهربان
Dans ton paradis, nul ne m'a donné d'eau ni de pain,
در بهشتت آب و نانم کس نداد
Ce paradis s'est usé par la corruption.
این بهشت فرسوده گشته از فساد
Ô Dieu, deviens toi-même mon successeur à présent ».
ای خدا حالا خودت نایب بشو
Il a dit : « Rayan, disparais de ma vue ».
گفت ریان از نظر غایب بشو
Je me suis fait Disparu dans un autre monde,
من شدم غایب به دنیای دگر
Et je n'ai plus de nouvelles des Houris ni des Éphèbes.
هستم از حوران و غلمان بیخبر
Avec franchise, Rayan fait entendre sa plainte :
با صراحت میزند ناله رایان
« Vive la liberté de critique et d'expression ! »
زنده باد آزادی نقد و بیان